خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٧ - ٤/ ٢ ويژگيهاى نادانان

٩٨٥. امام على عليه السلام: اى مردم! بدانيد كه به راستى خردمند نيست، آنكه از سخن ناروا درباره‌اش ناراحت گردد، و حكيم و آگاه نيست، كسى كه از ستايش نادان خشنود گردد. مردم، فرزند چيزى هستند كه به نيكى از عهده انجام آن برمى‌آيند و منزلت هر شخص به اندازه كارى است كه به نيكى از عهده‌اش برمى‌آيد. پس در حوزه علم و دانش سخن گوييد تا منزلَتتان آشكار گردد.

٩٨٦. امام على عليه السلام‌- در حكمتهاى منسوب به ايشان-: نادان، دنيا را مذمّت مى‌كند؛ امّا به بخشيدن كمترين مقدارش تن نمى‌دهد؛ جود را مى‌ستايد و از بخشش، بخل مى‌ورزد؛ با آرزوهاى طولانى در آرزوى توبه است؛ توبه را از ترس آمدن مرگ، جلو نمى‌اندازد؛ به اميد پاداش كارى است كه انجام نداده است؛ از مردم فرار مى‌كند تا طلبش كنند و خود را پنهان مى‌دارد تا مشهور گردد؛ خود را سرزنش مى‌كند تا مدحش گويند؛ ديگران را از ثناگويى نهى مى‌كند، با آنكه دوست مى‌دارد كه ستايش كردن از او ادامه پيدا كند.

٩٨٧. امام صادق عليه السلام: از نشانه‌هاى نادان است: پاسخ گفتن پيش از شنيدن [سؤال‌] و به نزاع برخاستن، پيش از آنكه بفهمد و داورى كردن در آنچه نمى‌داند.

٩٨٨. امام صادق عليه السلام: خردمند، گذشت مى‌كند و نادان، نيرنگ مى‌زند.

٩٨٩. امام صادق عليه السلام‌- در سخنى منسوب به ايشان در مصباح الشريعه-: كمترين صفت نادانى، ادّعاى دانايى است، بدون آنكه مستحق آن باشد، و بالاتر از آن، ناآگاهى از جهل خويش است، و بالاترينش انكار است.

٩٩٠. امام كاظم عليه السلام: شگفتى نادان از خردمند، بيشتر از شگفتى خردمند از نادان است.

٩٩١. امام هادى عليه السلام: نادان، اسير زبان خويش است.

٩٩٢. امام هادى عليه السلام: مسخره كردن، شوخى ابلهان و كار نادانان است.

٩٩٣. عيسى عليه السلام: به درستى برايتان مى‌گويم: حكيم از نادان پند گيرد و نادان از هواى نفس خود.