خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٨٧ - ٦/ ٣ خلق و خوى جاهلى

شده، خاموش كنيد. چنين تعصّبى در مسلمان از آسيبهاى شيطانى، تكبّر و دورويى، و الغاى شيطان خواهد بود.

١١٥٩. امام على عليه السلام: بپرهيزيد از حسادت و كينه! زيرا آنها از خصلتهاى جاهلى است.

[خداوند فرمود:] و هركسى بايد بنگرد كه براى فردا [ى خود] از پيش چه فرستاده است؛ و [باز] از خدا بترسيد. در حقيقت، خدا به آنچه مى‌كنيد، آگاه است.

١١٦٠. امام على عليه السلام: خدا را، خدا را [در نظر بگيريد] در گردنكشى ناشى از تعصّب و خودپسندى جاهليت؛ زيرا آبستن‌گاه دشمنى و جايگاه دميدن شيطان است كه بدان امّتهاى پيشين و گذشتگان را فريب داده است. تا آنكه در تاريكى‌هاى شديد نادانى و دامهاى گمراهى، در حالى‌كه در برابر راندن او رام و نسبت به رهبرى‌اش تسليم بودند، كارى را جستجو كردند كه دلها در آن يكسان بود و قرنها بر آن گذشت و نيز جستجو كردند خودپسندى را كه سينه‌ها بدان تنگ شد.

هان، حذر كنيد! حذر كنيد، از فرمانبرى مِهتران و بزرگانتان كه بر اثر شرف و جايگاه خوش، كبر ورزيدند و بالاتر از تبار خويش، سرافرازى نمودند و چيزى كه زشت و ناپسند بود، به پروردگار نسبت دادند، و انكار كردند آنچه خداوند با آنان انجام داد، از روى ستيز با قضا و قدر و پيروزى‌جويى بر نعمتهايش. به راستى كه اينان پايه‌هاى اساسى عصبيّت و ستونهاى اساسى آشوب و شمشيرهاى وابستگى به جاهليت هستند.

١١٦١. امام على عليه السلام: كوچك شما بايد به بزرگانتان تأسّى كند و بزرگتان، بايد با كوچكتان مهربان باشد؛ و مانند ستمكاران زمان جاهليت نباشيد؛ آنان كه نه در دين فهمى داشته و نه از خداوند دركى؛ مانند پوست تخمى كه در لانه مرغان پيدا شود و شكستن آن، وزر و وبال است و نگه داشتن آن شرّ.

١١٦٢. محمّد قصرى: از امام صادق عليه السلام درباره زكات سؤال كردم. فرمود: «آن را در ميان كسانى كه خداوند دستور داده، قسمت كن؛ ليكن از سهم بدهكاران، به كسانى كه به سبب مهريه زنان بدهكار شده‌اند و آنان كه به دعوت جاهلى مى‌خوانند، داده نمى‌شود». گفتم: «دعوت جاهلى چيست؟». فرمود: «كسى كه مى‌گويد: اى فرزندان فلان قبيله، و كشتار ميانشان درمى‌گيرد! به‌