خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٣٩ - ٧/ ٢ آنچه بر خردمند حرام است

شريك قرار مدهيد، و به پدر و مادر احسان كنيد، و فرزندان خود را از بيم تنگدستى مكُشيد، ما شما و آنان را روزى مى‌رسانيم؛ و به كارهاى زشت- چه علنى آن و چه پوشيده [اش‌]- نزديك مشويد؛ و نفسى را كه خدا حرام گردانيده، جز به حق مكشيد.

اينهاست كه [خدا] شما را به [انجام دادن‌] آن سفارش كرده است؛ باشد كه بينديشيد.

حديث‌

٧٤١. امام على عليه السلام: اگر خداوند از محرّمات نهى نمى‌كرد، سزاوار بود كه خردمندْ از آن اجتناب ورزد.

٧٤٢. امام على عليه السلام: اگر خداوند بر نافرمانى‌اش وعده عقاب نمى‌داد، سزاوار بود به عنوان سپاسگزارى از نعمتهايش، نافرمانى نشود.

٧٤٣. امام على عليه السلام: كمترين چيزى كه نعمت دهنده استحقاق دارد، آن است كه با نعمتهايش مورد نافرمانى قرار نگيرد.

٧٤٤. امام على عليه السلام: خوددارى از گناهان، خوى خردمندان و از اخلاق بزرگواران است.

٧٤٥. امام على عليه السلام: خردمند، كسى است كه از گناهان دورى كند و از لغزشها پاك باشد.

٧٤٦. امام على عليه السلام: همّت خردمند، معطوف به ترك گناهان و اصلاح عيوب است.

٧٤٧. امام على عليه السلام: خرد، از زشتى‌ها بازدارد و به خوبى‌ها فرمان دهد.

٧٤٨. امام على عليه السلام: هيچ خردمندىْ دروغ نگويد و هيچ مؤمنىْ مرتكب زنا نشود.

٧٤٩. امام على عليه السلام: سرشت خردمندىْ از رفتار زشت دورى مى‌جويد.

٧٥٠. امام على عليه السلام: از نشانه‌هاى‌خردمندى، دورى جستن از اسراف و تدبير نيك است.

٧٥١. امام على عليه السلام: دور انديش از عقلش بازدارنده‌اى از پستى‌ها دارد.

٧٥٢. امام على عليه السلام: ريشه خردمندى، پاكدامنى و ميوه‌اش پاكى از گناهان است.

٧٥٣. امام على عليه السلام: دلها را خيالاتى زشت است كه عقلها [آدمى را] از آن بازمى‌دارد.

٧٥٤. امام على عليه السلام: جانها رهايند؛ امّا دستهاى خرد، عنان آن را از پليدى‌ها بازدارد.

٧٥٥. امام كاظم عليه السلام: خردمند، دروغ نگويد، گرچه مطلوبش در آن باشد.

ر. ك: ص ٣١١ «انجام گناهان».