٢٥٨.امام على عليه السلام ـ در سفارش نامه اش به مالك اشتر ـ: آن گاه براى داورى ميان مردم ، شايسته ترين فرد را از نظر خودت برگزين ... و در بخشش بدو ، گشاده دستى پيشه ساز ، چنان كه كاستى اش را بزدايد و نيازش به مردمان ، كم شود . [١]

ج ـ اهتمام به آداب داورى

٢٥٩.الكافى ـ به نقل از احمد بن ابى عبداللّه (به صورت مرفوع): امير مؤمنان به شريح فرمود : «در مجلس داورى ، با كسى در گوشى صحبت مكن ، و اگر خشمگين شدى ، به پاخيز . پس در حال خشم ، داورى مكن» . [٢]

٢٦٠.امام على عليه السلام ـ در نامه اش به محمّد بن ابى بكر ـ: و هرگاه در ميان مردمْ داورى مى كنى ، در برابر آنان فروتنى كن و به نرمى رفتار نما و گشاده رو باش و در نگاه كردن به گوشه چشم و خيره شدن ، با برابرى رفتار كن ، تا بزرگان ، به ستمگرى ات به سود آنان طمع نكنند و ناتوانان ، از عدالت تو بر آنها نااميد مباشند . [٣]

د ـ عزل قُضات متخلّف از رعايت آداب

٢٦١.عوالى اللآلى : به درستى كه اميرمؤمنان ، ابوالاسود دئلى را به سِمت قضاوتْ منصوب كرد . سپس او را عزل كرد . [ ابو الأسود] به وى گفت : چرا مرا عزل كردى ، در حالى كه نه جنايت كردم و نه خيانت؟

[١] الإمام عليّ عليه السلام ـ في عَهدِهِ إلى مالِكٍ الأَشتَرِ ـ : ثُمَّ اختَر لِلحُكمِ بَينَ النّاسِ أفضَلَ رَعِيَّتِكَ في نَفَسِكَ . . . وَافسَح لَهُ فِي البَذلِ ما يُزيلُ عِلَّتَهُ وتَقِلُّ مَعَهُ حاجَتُهُ إلَى النّاسِ (نهج البلاغة : نامه ٥٣) .[٢] الكافي عن أحمد بن أبي عبد اللّه رفعه : قالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام لِشُرَيحٍ : لا تُسارَّ أحَدا في مَجلِسِكَ ، وإن غَضِبتَ فَقُم ؛ فَلا تَقضِيَنَّ وأنتَ غَضبانُ (الكافى : ج٧ ص٤١٣ ح٥) .[٣] الإمام عليّ عليه السلام ـ في كِتابِهِ إلى مُحَمَّدِ بنِ أبي بَكرٍ ـ : وإذا أنتَ قَضَيتَ بَينَ النّاسِ فَاخفِض لَهُم جَناحَكَ ، ولَيِّن لَهُم جانِبَكَ ، وَابسُط لَهُم وَجهَكَ ، وآسِ بَينَهُم في اللَّحظِ والنَّظَرِ ، حَتّى لا يَطمَعَ العُظَماءُ في حَيفِكَ لَهُم ، ولا يَأيَسَ الضُّعَفاءُ مِن عَدلِكَ عَلَيهِم (تحف العقول : ص١٧٧) .