١٥١.امام على عليه السلام ـ در خطبه اش پيش از جنگ جمل ـ: چون پيامبر صلى الله عليه و آله قبض روح شد ، ما ، خانواده و خاندان و وارثان و خويشان او و سزاوارترينِ مردم به او بوديم و با ما در اين امر ، كشمكش نمى شد . پس ، حكومت پيامبرمان را از ما گرفتند و به ديگران سپردند و به خدا سوگند ، اگر از اختلاف مسلمانان و بازگشتشان به كفر هراسى نبود ، تا سر حدّ توانمان ، آن را دگرگون مى ساختيم . [١]

٢ . بيم ارتداد

١٥٢.امام باقر عليه السلام : چون مردم كردند آنچه در بيعت با ابو بكر كردند ، هيچ چيز از فراخوانى امير مؤمنان به سوى خود مانع نشد ، مگر توجّه به مردم و بيم آن كه از اسلام باز گردند و به پرستش بت ها روى آورند و به يگانگى خداوند و رسالت خدايىِ محمّد صلى الله عليه و آله گواهى ندهند ... . [ پس ،] از سر ناچارى و بى ياورى بيعت كرد . [٢]

٣ . بى ياور بودن

١٥٣.الكافى ـ به نقل از سدير ـ: نزد ابو جعفر (امام باقر) عليه السلام بوديم و آنچه را مردم پس از پيامبرشان كردند و امير مؤمنان را خوار داشتند ، ياد نموديم . پس ، مردى از آن ميان گفت : خدا تو را به سلامت دارد! پس ، عزّت و شوكت بنى هاشم و افراد آنها چه شد؟ امام باقر عليه السلام فرمود : «چه كسى از بنى هاشم باقى مانده بود؟جعفر و حمزه كه

[١] الإمام عليّ عليه السلام ـ مِن خُطبَتِهِ قَبلَ حَربِ الجَمَلِ ـ : إنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله حينَ قُبِضَ كُنّا نَحنُ أهلَ بَيتِهِ ، وعُصبَتَهُ ، ووَرَثَتَهُ ، وأولِياءَهُ ، وأحَقَّ خَلقِ اللّه ِ بِهِ ، لا نُنازَعُ في ذلِكَ ... فَانتَزَعوا سُلطانَ نَبِيِّنا مِنّا ، ووَلَّوهُ غَيرَنا ، وَايمُ اللّه ِ فَلَولا مَخافَةُ الفُرقَة بَينَ المُسلِمينَ أن يَعودوا إلَى الكُفرِ لَكُنّا غَيَّرنا ذلِكَ مَا استَطَعنا ! (الجمل : ص ٤٣٧) .[٢] الإمام الباقر عليه السلام : إنَّ النّاسَ لَمّا صَنَعوا ما صَنَعوا إذ بايَعوا أبا بَكرٍ ، لم يَمنَع أميرَ المُؤمِنينَ عليه السلام مِن أن يَدعُوَ إلى نَفسِهِ إلّا نَظَرا لِلنّاسِ ، وتَخَوُّفا عَلَيهِم أن يَرتَدّوا عَنِ الإِسلامِ ؛ فَيَعبُدُوا الأَوثانَ ، ولا يَشهَدوا أن لا إلهَ إلَا اللّه ُ ، وأنَّ مُحَمَّدا رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله . . . وبايَعَ مُكرَها ؛ حَيثُ لَم يَجِد أعوانا (الكافى : ج ٨ ص ٢٩٥ ح ٤٥٤) .