در زندگى امام حسين عليه السلام پس از شهادت پدرش امير مؤمنان عليه السلام (٤٠ ق) تا هنگام قيام عليه حكومت يزيد (٦٠ ق) ، از نظر سياسى ـ اجتماعى ، چند نكته شايسته بررسى به چشم مى خورد :

١ . پيروىِ همراه با تكريم ، از امام عصر خود

نخستين نكته مهم و آموزنده در زندگى امام حسين عليه السلام پس از شهادت امير مؤمنان عليه السلام و در دوران امامت برادرش ، اين است كه ايشان برادر بزرگ تر خود امام حسن عليه السلام را امام زمان خود مى دانست . از اين رو ، از او پيروى مى كرد ؛ بلكه تسليم محض او بود . افزون بر اين، امام حسين عليه السلام احترام ويژه اى براى برادر و امام خود ، قائل بود و بدين جهت ، در محضر او سخن نمى گفت و اظهار نظر نمى كرد و جلوتر از وى راه نمى رفت و در يك جمله ، پيروى و تكريم از امام حسن عليه السلام را به سرانجام رسانده بود .

٢ . حمايت از صلح برادرش با معاويه

نكته دوم ، اين است كه بر اساس گزارش هاى معتبر ، هنگام صلح امام حسن عليه السلام با معاويه، جمعى از علاقه مندان به اهل بيت عليهم السلام ، از امام حسين عليه السلام خواستند كه با اين مصالحه سياسى ، مخالفت كند و در مقابل معاويه بايستد ؛ولى ايشان با قاطعيت ، از صلح برادر خود با معاويه حمايت كرد ؛ [١] بلكه خود نيز با معاويه بيعت نمود و هنگامى كه قيس بن سعد نظر او را در اين باره جويا شد ، بر اساس گزارش كشّى ، با صراحت اعلام فرمود :

[١] ر . ك : ص ٤٢٧ (تأييد صلح برادر) .[٢] ر . ك : ص ٤٣٤ ح ٧٢٨ .[٣] ر. ك: تهذيب الكمال : ج ٦ ص ٢٤٨ ، سير أعلام النبلاء : ج ٣ ص ٢٦٥ ، اُسد الغابة : ج ٢ ص ٢٧ ، تاريخ دمشق : ج ١٣ ص ٢٦٧ .[٤] انقلاب بزرگ : ج ٢ ص ٢١٣.[٥] المناقب ، ابن شهرآشوب : ج ٤ ص ٣٥ ؛ الفتوح : ج ٤ ص ٢٩٢ .[٦] ر . ك : المناقب ، ابن شهرآشوب : ج ٤ ص ٨٧ . در آن جا آمده است كه وقتى حسن بن على عليه السلام از دنيا رفت ، از امام حسين عليه السلام درخواست شد كه معاويه را بركنار كند ؛ امّا ايشان فرمود : «إنّ بينى و بين معاوية عهدا لا يجوز نقضه ؛ ميان من و معاويه ، پيمانى است كه شكستنش روا نيست» .