١٦٦٧. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: به شنبليله درمان بجوييد. اگر امّت من مى‌دانستند كه شنبليله برايشان چه سودهايى دارد، با آن درمان مى‌كردند، هر چند همسنگ آن، طلا مى‌دادند!

١٦٦٨. امام كاظم عليه السلام: براى درمانِ بادِ شابكه و حام‌[٢] و سردى‌اى كه مفاصل را در

بر مى‌گيرد و بدانها درمى‌پيچد، يك مشت شنبليله و يك مشت انجيرِ خشك برمى‌دارى و در آب مى‌خيسانى و در ديگى تميز مى‌پزى. سپس آن را از صافى مى‌گذرانى و آن‌گاه سرد مى‌كنى و يك روز در ميان، از آن مى‌خورى و اين كار را تا هنگامى كه يك كاسه پُر مصرف شود، ادامه مى‌دهى.

[١] شنبليله گياهى است داراى دانه‌هاى زرد. براى درمان، از آن استفاده مى‌گردد و كاشته و خورده مى‌شود. براى درد سينه، سرفه، نفَس‌تنگى، بلغم، بواسير و دردِ: پشت، كبد و مثانه، و براى تقويت توان جنسى سودمند است( تاج العروس: ج ١ ص ٤٣٩).

[٢] علّامه مجلسى در شرح اين حديث، چنين آورده است: گويا مقصود از« شابكه»، بادى است كه ميان پوست و گوشت، رخ مى‌نمايد و آنها را به هم پيوند مى‌زند، يا مقصود، بادى است همانند قولنج كه در پشت و جاهاى ديگر، رخ مى‌نمايد و در نتيجه انسان نمى‌تواند حركت كند.

براى واژه« حامّ»، معنايى سراغ نداريم. گويا اين واژه،« خامّ»( با حرف خ) است، به معناى بلغم خام كه هنوز به پختگى نرسيده است. شايد هم مقصود از آن، بادى است كه پيوسته در بدن شخص جاى گرفته باشد، برگرفته‌شده از« حام الطير على الشى‌ء»، يعنى پرنده در جايى مسكن گرفت.

درباره« ابرده»، فيروزآبادى مى‌گويد:« سردى‌اى در درون است». نيز در النهاية گفته است:« ابرده( با كسره همزه و راء) بيمارى‌اى است شناخته‌شده كه از چيرگى برودت و رطوبت بر طبع، حاصل مى‌آيد و انسان را از آميزش، ناتوان مى‌سازد».

در القانون آمده است:« شنبليله در آخر فصلِ نخست، گرم و در طول فصل نخست، خشك است؛ از رطوبتى شگفت، تهى نيست؛ نضج‌دهنده و نرم‌كننده است؛ ورم‌هاى بلغمى و پشتى را از ميان مى‌برد؛ شكم كلن‌ها را نرم مى‌كند و به آستانه باز شدن مى‌رساند؛ سينه و حلق را نرم مى‌كند و بويژه هنگامى كه با عسل يا خرما و يا انجير پخته شود، سرفه و نفَس‌تنگى را فرو مى‌نشاند. بهتر، آن است كه شنبليله را با قدرى خرما بياميزند و بفشرند و عصاره آن را بگيرند و سپس با مقدار زيادى عسل درآميزند و آن‌گاه بر روى حرارتى معتدل، گرم كنند و قبل از غذا( با فاصله زياد) آن را بخورند. پخته آن در سركه، براى ضعف معده، سودمند است و آب‌پزشده آن نيز براى دل‌پيچه و شكم‌رَوى، خوب است»( بحار الأنوار: ج ٦٢ ص ١٨٧ ح ٣).