٦١١٣.الطرائف : بسيارى از مسلمانان از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده اند كه ايشان روزى به يكى از جبرى ها فرمود: «آيا كسى هست كه عذر صحيح را بهتر از خداوند بپذيرد؟». [جبرى] گفت : نه. فرمود: «پس درباره كسى كه مى گويد: نمى توانم ، در حالى كه واقعاً نمى تواند، چه مى گويى؟ آيا او معذور است ، يانه؟» . گفت : معذور است. فرمود: «پس وقتى خداوند مى داند كه بندگانش از فرمانبرى او ناتوان اند ، و زبان حال و يا وضعشان در روز رستاخيز ، به گونه اى است كه مى گويند: پروردگارا! ما بر فرمانبرى ات توانا نبوديم ؛ چرا كه ما را از آن باز داشتى ، آيا سخن و عذر آنها بر اساس نظر جبرى ها صحيح نيست؟» . گفت : آرى ، به خدا! فرمود: «بنا بر اين ، بر پايه نظر تو لازم است كه خداوند ، اين عذر صحيح را بپذيرد و هرگز كسى را بازخواست ننمايد، در حالى كه اين بر خلاف نظر همه آيين مداران و دينداران است» . آن گاه جبرى ، بى درنگ از اعتقاد خود به جبر ، توبه كرد.

٦١١٤.التوحيد ـ به نقل از محمّد بن عجلان ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم : آيا خداوند ، كار را به خود بندگان واگذار كرده است؟ فرمود: «خداوند ، گرامى تر از آن است كه كار را به خودشان وا گذارد» . گفتم : آيا خداوند ، بندگان را بر كارهايشان وادار ساخته است؟ فرمود: «خداوند ، دادگرتر از آن است كه بنده اى را بر كارى وا دارد و سپس بر پايه آن او را كيفر دهد» .

٦١١٥.امام صادق عليه السلام : مردم درباره قَدَر بر سه دسته اند: كسى مى پندارد كه خداوند عز و جلمردم را بر انجام دادن گناهان، وادار ساخته است . اين شخص، خدا را در داورى اش ستمگر دانسته و كافر است... .