ولايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٨
على عليه السلام حتى در حال نماز از آن دريغ نكرد. «١» تفسير ولايت در آيه يادشده به محبّت يا نصرت- چنانكه مفسران اهلسنت گفتهاند- صحيح نيست، زيرا كلمه «انّما» از ادوات حصر و قصر است. در اين صورت ولايت مورد بحث در آيه، ولايت مخصوص است. در حالى كه ولايت بهمعنى محبت و نصرت عموميت دارد و محور و ملاك آن ايمان است. يعنى همه مؤمنان بايد يكديگر را دوست بدارند و ياور يكديگر باشند حتى اگر فردى با مؤمنى به اين جهت كه مؤمن است عداوت ورزد و از يارى او دريغ كند مؤمن نخواهد بود، ولى ولايت بهمعنى حكمرانى و رهبرى، امرى است خاص كه داشتن ايمان تنها براى برخوردارى از آن كافى نيست، اين ولايت- چنانكه بيان گرديد- در اصل مخصوص خداوند است، و اثبات آن براى ديگران مشروط به اذن و مشيت خاص الهى است كه در اين آيه كريمه براى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و على عليه السلام ثابت گرديده است.
بنابراين آيه ولايت ناظر به مسأله پيشوايى و رهبرى امت اسلامى است كه گذشته از دخالت در شؤون دينى مسلمين تصرف در امور دنيوى آنان را نيز شامل مىشود و اين همان حكومت دينى است.
٢- آيه ديگرى كه به بحث رهبرى و حكومت دينى مربوط است، آيه ٥٩ سوره نساء مىباشد چنانكه مىفرمايد:
«يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اطيعُوا اللَّهَ وَ اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اولِى الْامْرِ مِنْكُمْ» اى مؤمنان از خدا، رسول و اولىالامر خود پيروى كنيد.
«امر» در لغت بهمعنى فرمان (در مقابل نهى) و نيز شأن به كار رفته است، چنانكه به معنى فعل ابداعى و غير تدريجى (در مقابل خلق) نيز استعمال شده است، و مقصود از آن در آيه مورد بحث يكى از دو معناى نخست است، و معنى دوم (شأن) راجح است به قرينه آياتى چون «وَ شاوِرْهُمْ فِى الْامْرِ» «٢» و «امْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ» «٣» بنابراين مقصود از