ولايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٠
حاكم اسلامى كيست؟
جامعه براى ادامه حيات به حكومت نياز دارد و اسلام براى اداره جامعه و نظام حكومتى قانون قرار داده است و مىدانيم هركس كه عهدهدار امور جامعه شود بايد امر و نهى كند و دستور دهد و مردم دستورات او را اجرا كنند. به عبارت ديگر بايد داراى ولايت بر مردم باشد تا بتواند فرمان بدهد و ديگران نيز اطاعت كنند و گفتيم كه تنها ربّ و مالك انسان داراى يك چنين حقى است و هيچ كس- در هر درجهاى كه از مقام مادى يا معنوى باشد- از اين حق برخوردار نيست و نمىتواند به ديگران فرمان دهد و اطاعت او نيز بر مردم، واجب نيست و مردم موظف بر انجام دستورات آنها نيستند.
پس رئيس حكومت در جامعه اسلامى كسى است كه حق حكومت خود را از خدا گرفته باشد و خدا به او اجازه داده باشد كه بين مردم حكم كند و خدا به پيامبران خود چنين اجازهاى داده است:
«يا داوُودُ انَّا جَعَلْناكَ خَليفَةً فى الْارْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ.» «١» اى داوود ما تو را جانشين (خود) در زمين قرار داديم پس بين مردم به حق داورى كن و از هوى پيروى نكن كه تو را از راه خدا گمراه مىسازد.
«فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أنْزَلَ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعْ اهْوائَهُمْ» «٢» پس در بين ايشان طبق دستور خدا قضاوت كن و از هواهاى ايشان پيروى نكن! اين دو آيه واگذارى حكومت را به داوود و به پيامبر اسلام نشان مىدهد. در آيات ديگر نيز اين مسأله تأييد و تأكيد شده است. مردم نيز وظيفه دارند كه از پيامبر اطاعت كنند و كسانى كه از پيامبر اطاعت نكنند و يا در مسائل حكومت و داورى نزد ديگران بروند از راه خدا بدور هستند.