نتيجه: ولايت به‌معناى لغوى‌اش چنانكه يادآور شديم به‌معناى قرب و نزديكى است اعم از قرب مادى، يا معنوى، و ساير معانى ذكر شده براى آن، به‌نوعى به همين معنا برمى‌گردند، چنانكه از توضيح مرحوم طبرسى درباره ولايت اين مطلب بدست مى‌آيد.
مفهوم قرب و نزديكى، از مفاهيم اضافى وابسته به دو طرف است، به اين بيان كه اگر چيزى كنار چيز ديگرى قرار گيرد مى‌گويند: «وَلِيَهُ»: نزديك او شد، و از آنجا كه اگر شخصى به شخصى يا به چيزى نزديك بود آن‌شخص يا چيز هم به‌او نزديك خواهدبود، از اين رو، ولايت همچون اخوّت يك اضافه متوافقة الطرفين است، زيرا دو طرف اين اضافه همانند. برخلاف ابُوت و بنوّت و مانند آن، كه چون طرفين آن مخالف يكديگرند، متخالفة الطرفين نام دارد.
بنابر معناى لغوى ولايت، اگر انسان ولى خدا شد خدا نيز بايد ولىّ او باشد، چنانكه اگر خدا، ولى كسى بود، او هم ولى خدا خواهد بود. چون اين مقتضاى اضافه متوافقة الطرفين است.
درحالى‌كه چنين نيست، زيرا قرب مطرح در قرآن، قرب خاصى است كه ممكن است از يك طرف حاصل باشد ولى از طرف ديگر حاصل نباشد. بدين بيان‌كه هرچند خداوند بنابر سيطره مطلقه ولائيش بر آدم و عالم، به كافر و مؤمن به‌طور يكسان نزديك است:
«وَ نَحْنُ اقْرَبُ الَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريدِ» «١» ، ولى از آن طرف اين قرب درصورتى حاصل مى‌شود كه انسان، مؤمن شود و اعمال صالح و نيك را بجاى آورد، و به اصطلاح تقواى الهى را كسب كند تا بتواند به قرب الهى برسد: «اللَّهُ وَلِىُّ الَّذينَ آمَنُوا ... «٢» وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحي ولايت در قرآن ١٣٦ ولاء امامت ص : ١٣٤ نَ» «٣» در غير اين صورت، انسانهاى كافر نه‌تنها به خدا نزديك نيستند، بلكه بعكس، بسيار دورند: «اولئِكَ يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعيدٍ» «٤»