مقاله حاضر با عنوان «دستاوردهاى نظام ولائى» در راستاى تبيين آثار التزام به «نظام ولايت فقيه» نگارش يافته است اين مقاله مشتمل بر دو بحث عمده است:
الف: ديدگاه آيات قرآن نسبت به دستاوردهاى نظام ولائى.
ب: چند نكته اساسى در بحث جامعه ولائى و جامعه مدنى.
مجموعه دستاوردهايى كه در اين مقاله براى نظام ولائى برشمرده‌ايم، در ١٥ بند ارائه شده است. اميد كه اين نوشتار مورد توجه ارباب بصيرت و معرفت قرار گيرد و در پيشگاه اهل نظر مقبول افتد.
ولايت در لغت و استعمال‌ ولايت، در لغت به‌معناى قرب و نزديكى‌است و اين معنى، ملازم با دومفهوم اتصال و تأثير است و معانى تصرف و تدبير و محبت و نصرت نيز ازمتعارفات مفهوم ولايت است.
«ولى» اسم از ريشه «ولى» است كه به‌معناى محب، صديق و نصير (ياور) بكار مى‌رود. وقتى بين دو يا چند چيز، امر بيگانه‌اى وجود نداشته باشد، در مورد اين حقيقت، «ولا» و «توالى» بكار مى‌رود. ولاء و توالى گاه در قرب مكانى استعاره مى‌شود و گاهى در مورد قرب عقيدتى يا در محور دوستى و يارى و محبت بكار مى‌رود. ماده «ولايت» نخست در محسوسات بكار رفته و سپس در حوزه معقولات وارد شده است.
قرب و نزديكى در غير محسوسات گاهى حقيقى است مثل قرب علّى و معلولى، و گاه اعتبارى است همچنين قرب گاهى بين دو فرد اجنبى است؛ بگونه‌اى كه هيچيك بر ديگرى مزيتى ندارد. در اين ملاحظات است كه مفاهيمى مانند وارث، خويشاوند، دوست و ياور و رفيق و ... انتزاع مى‌شود. اگر يكى از طرفين قرب، مزيتى نسبت به طرف ديگر داشته باشد مفاهيمى مانند «ولى امر»، «ولى طفل» و ... انتزاع مى‌گردد.
گاهى قرب بين دو جامعه لحاظ مى‌شود و گاهى بين فرد و جامعه. در صورت اخير مفاهيم ولى‌الامر و سلطان به دست مى‌آيد. همه ملاحظات فوق در واژه و مفهوم «قرب» در واژه و مفهوم «ولايت» نيز راه پيدا مى‌كند. يعنى ولايت يك معناى واحد دارد كه در مشتقات مختلف خود، سارى است و داراى مصاديق حقيقى، اعتبارى، محسوس و