ب- فقهاى دوران غيبت كبرى‌ محمد بن على بن بابويه قمى (متوفاى ٣٨١)
ايشان از بزرگان فقهاى شيعه و رئيس و مرجع شيعيان «١» بوده كه به دعاى امام عصر عليه السلام متولد شد و تاكنون مورد ستايش بزرگان شيعه بوده است. وى كتابهاى زيادى در ابواب مختلف فقه دارد كه همان متن روايات مى‌باشند و در ابواب زكات، خمس، طلاق، حج، قضا و حدود، احكامى آورده است كه جز به دست امام يا والى قابل اجرا نمى‌باشد و اين دلالت مى‌كند بر اعتقاد ايشان به ولايت فقيه در اين محدوده.
محمد بن محمد بن نعمان معروف به شيخ مفيد (متوفاى ٤٠٣)
ايشان از فقها و متكلمين بزرگ شيعه مى‌باشد كه مبدأ تحول بزرگى در فقه و كلام گرديد و بزرگانى را تربيت كرده است. وفاتش مورد تسليت امام عصر عليه السلام و سبب حزن و گريه مخالفين و موافقين گرديد. «٢» فقهش براساس اجتهاد و استخراج فروع از اصول بود. كتب بسيارى در موضوعات مختلف نوشته و در كتاب فقهى‌اش به نام مقنعه كه هم استدلالى است و هم رساله عمليه‌اش بوده، در ابواب مختلف آن (زكات، قضا، حدود، ارث، طلاق، بيع، شفعه، لقطه، وصيت، امر بمعروف و نهى از منكر) به موضوع ولايت فقيه، گسترده‌تر از آنچه در نوشته‌هاى ديگران آمده پرداخته است؛ حتى از آنها ولايت مطلقه فقيه استفاده مى‌شود.
او از فقيه با عبارات: حاكم، سلطان، امام المسلمين، سلطان الاسلام، سلطان عادل، الناظر فى الامور المسلمين و فقهاء اهل حق من ذوى الرأى والعقل والفضل تعبير كرده است. در جائى مى‌فرمايد: «امام معصوم، در اقامه حدود و اجراى احكام قائم مقام پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است، زيرا او در اين امور مخاطب به خطاب پيامبر است و پس از او