فقها و محدثين است، فتاواى شيخ كلينى- به پيروى از اصحاب ائمه عليهم السلام كه در مقام فتوا مضامين روايات صحيح را نقل مى‌كردند، در كتاب فروع كافى منعكس شده است. نقل رواياتى مبنى بر رجوع به امام و ولىّ در ابواب طلاق، زكات، حج، قضا، حدود و ارث، بويژه نقل مقبوله عمر بن حنظله، نشان‌دهنده آن است كه وى معتقد به ولايت ولىّ مسلمانان در آن محدوده بوده است.
على بن بابويه قمى (متوفاى ٣٢٩)
ايشان از فقهاى نامدار و صاحب فتوى است كه در عصر خويش رئيس فقها و محدثين و مرجع شيعيان قم بوده است. وى اولين كسى است كه كتاب فقهى مطابق با فتواى خود را بنام الشرايع كه مضمون روايات مى‌باشد بدون سند براى فرزندش محمد بن على بن بابويه قمى نوشت. در جلالت قدر اين فقيه بزرگوار همين بس كه در توقيع شريف امام زمان عليه السلام به دست على بن محمد سيمرى نائب چهارم آن حضرت از او به‌عنوان يا شيخى و معتمدى و فقيهى «١» ياد شده كه حكايت از شايستگى وى براى جانشينى آن حضرت دارد.
حسن بن على بن ابى عقيل عمّانى‌ ايشان از فقهاى بزرگ اماميه و متكلمينى است كه معاصر با مرحوم كلينى و على بن بابويه و از اساتيد شيخ مفيد و بزرگ شيعه و آبروى آنان بود و اولين كسى است كه فقه را مهذب كرد و با قواعد اصوليه تطبيق نمود و راه اجتهاد و تطبيق احكام را با ادله و اصول باز كرد. كتاب وى به نام «المُسْتَمسَك بِحَبْلِ آلِ الرَسُول» در ميان شيعه معروف بود بگونه‌اى كه كمتر كسى وارد خراسان مى‌شد و در پى نسخه‌اى از كتاب او نبود. بزرگانى از قبيل نجاشى و استادش و مقدس اردبيلى و استادش او را ستوده و آرائش مورد توجه محقق حلى و علامه حلى و متأخرين قرار گرفته است. «٢»