الْارْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ ...» «١» اى داوود! ما تو را خليفه (و نماينده خود) در روى زمين قرار داديم، پس در ميان مردم‌ ولايت در قرآن ٧٣ فقهاى نامدار قرن دهم ص : ٧١ بحق داورى كن. و در مورد رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «وَ انِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما انْزَلَ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعْ اهْوائَهُمْ ...» «٢» و در ميان آنها (اهل كتاب) طبق آنچه خداوند نازل كرده داورى كن و از هوسهاى آنان پيروى مكن. و آياتى كه امر به اطاعت از رسول و جانشينان ايشان كرده مى‌فرمايد: «اطيعُوا اللَّهَ وَ اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اولِى الْامْرِ مِنْكُمْ» «٣» از خدا و پيامبر و اولى‌الامر از خودتان پيروى كنيد.
در صدر اسلام رسول خدا صلى الله عليه و آله پس از بيان ابعاد مختلف قوانين اجتماعى اسلام، خودش زمام امور را به دست گرفت و حكومت تشكيل داد و با توجه به خاتميت نبوت و دين، اوصيائش عليهم السلام را به امر خداوند براى تبيين، گسترش و پاسدارى از حكومت اسلامى به مردم معرفى كرد و بدين صورت، دين الهى تكميل و نعمت حق بر بندگانش به اتمام رسيد. امامان عليهم السلام نيز در زمينه لزوم ولىّ و سرپرست در جامعه انسانى و نظام اسلامى بيانات زيادى دارند ليكن اين آرمان حق با توطئه فرصت طلبان، تحقق نيافت و ائمه عليهم السلام هرگاه با استقبال مردم مواجه شده و زمينه بفعليت رسيدن حاكميتشان فراهم مى‌شد خود را در معرض قرار مى‌دادند آن‌گونه كه حضرت على «٤» و امام حسن عليهما السلام «٥» عمل كردند. امام حسين عليه السلام نيز پس از تقاضاى مردم خود را در معرض قرار داد.
امام صادق عليه السلام به يكى‌از يارانش فرمود: «اگر هفده نفر پيرو داشتم حتماً قيام مى‌كردم» «٦»