امام رضا عليه السلام در حديث مشروحى تصوير جالب و جامعى از امام و امامت ارائه نموده است كه برخى از فقرات آن را يادآور مى‌شويم:
١- امامت مقام بلندى است كه خداوند پس از مقام نبوت و خُلّت به ابراهيم خليل عطا فرمود آنجا كه فرمود «انّى‌ جاعِلُكَ لِلنَّاسِ اماماً» «١» و آنگاه كه ابراهيم آن را براى ذريّه خود درخواست نمود، خداوند ظالمان را از آن محروم ساخته فرمود «لا يَنالُ عَهْدِى الظَّالِمينَ» «٢» . آنگاه برگزيدگان از ذريّه او را به اين مقام نايل كرده و فرمود «وَ وَهَبْنا لَهُ اسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ نافِلَةً وَ كُلًّا جَعَلْنا صالِحينَ وَ جَعَلْناهُمْ ائِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا ...» «٣» اين مقام پيوسته در ذريّه صالح او ادامه يافت تا به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله رسيد، آنگاه آن حضرت به امر خداوند آن را به على عليه السلام تفويض كرد و تا روز قيامت در ذريّه طاهرين او باقى خواهد بود.
٢- امامت منزلت پيامبران، و نصيب اوصياست، امامت خلافت خدا و رسول خدا و مقام اميرالمؤمنين عليه السلام است.
٣- امامت زمام دين، نظام مسلمين، صلاح دنيا و عزّت مؤمنين است.
٤- امامت ريشه اسلام و فرع شاخه آن است. به‌واسطه امام نماز، زكات، روزه، حج، جهاد، توزيع سرمايه‌هاى عمومى و صدقات، حدود و احكام دينى و حفظ مرزهاى اسلامى از تجاوز بيگانگان، به‌طور كامل و صحيح تحقق مى‌پذيرد.
٥- امام حافظ حلال و حرام الهى و برپا دارنده حدود خدا و مدافع دين حق است و مردم را با حكمت و موعظه حسنه و حجت گويا به راه حق دعوت مى‌كند.
٦- امام بسان خورشيد فروزان است كه جهان را روشنى مى‌بخشد و خود در افق بلندى است كه مقام و منزلت وى از دسترس افراد بيرون است.
٧- امام آب گوارايى براى تشنگان حقيقت، راهنماى هدايت و نجات بخش از گمراهى است.