واجب است مؤكداً بر كسى كه جامع شرائط امر به معروف و نهى از منكر باشد عمل به آن» «١» ٢- در انزوا قرار دادن (بايكوت): قطع رابطه و در انزوا قرار دادن متخلفان يك نحو برخورد و مجازات اخلاقى و اجتماعى است كه در موارد مناسب مى‌تواند كارساز باشد؛ مثل آن چه در صدر اسلام با آن سه نفر كه از جنگ تبوك تخلف كرده بودند، انجام شد. «٢» و قرآن از آنها ياد مى‌كند:
«وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتّى‌ إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ...» «٣» ٣- نكوهش و ابراز انزجار: در مورد برخى افراد هم سرزنش و اظهار تنفر مى‌تواند مجازات مناسب باشد. چنان كه رسول خدا صلى الله عليه وآله در مورد متخلفان از جيش اسامه فرمود «لعن الله من تأخر عنه» «٤» اميرالمؤمنين عليه السلام نيز متخلّفان از جنگ جمل را در كوفه اين چنين مورد مذمّت قرار داد:
«چه شد با اينكه بزرگان قوم خود هستيد به يارى من نشتافتيد و در اجابت دعوتم تأخير كرديد؟ به خدا اگر تخلف شما از روى ضعف نيّت و اعتقاد و كوتاهى بينش بوده به هلاكت نزديك شده‌ايد و اگر در فضيلت من ترديد داريد و مخالفت مى‌ورزيد، دشمنانم هستيد! «٥» ٤- قطع حقوق: قطع حقوق و محروميت از امكانات حكومت اسلامى يكى ديگر از