جهاد و دفاع در اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٢
سوى شما] روى مىآورند، به آنان پشت نكنيد و هر كه در آن هنگام به آنان پشت كند- مگر آنكه [هدفش] نبردى [مجدّد] يا پيوستن به جمعى [ديگر از همرزمانش] باشد- قطعاً به خشم خدا گرفتار خواهد شد. و جايگاهش دوزخ است و چه بد سرانجامى است! اين دو آيه شريفه در ضمن آيات مربوط به جنگ بدر نازل شده ولى حكم آنها كلّى است و شامل هر نبردى مىشود.
نكات آيه:
١- خطاب آيه شريفه به همه مؤمنان در همه زمانها است.
٢- دستور مقاومت و عدم فرار در مقابل دشمن انبوه و توانمند مطرح است. در همان جنگ بدر كه مسلمانان ٣١٣ نفر بوده و يك يا دو اسب و هفتاد شتر و هشت شمشير و شش زره داشتند در مقابل نيروى قريش ٩٥٠ نفر با تجهيزات و امكانات فراوان بودند. قرار گرفتند.
٣- عقبنشينى تاكتيكى براى گشودن جبههاى ديگر يا حمله مجدّد فرار به شمار نمىآيد.
٤- فرار از جنگ موجب گرفتار شدن به عذاب خداوندى است.
٥- فرد فرارى، به آسايش نخواهد رسيد چرا كه نهايت قرارگاه او جهنم است و بد جايگاهى است.
«وَإِذْ قَالَت طَّائِفَةٌ مِّنْهُمْ يَاأَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِّنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِن يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَاراً قُل لَّن يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِن فَرَرْتُم مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَإِذاً لَاتُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا ...» «١»