جهاد و دفاع در اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٠
٤- توكل: توكل بر خداوند نيز يكى ديگر از شرايط نزول مددهاى پروردگار است.
توكل يعنى تكيه و اعتماد به خداوند متعال و تسليم او بودن و عقيده به اينكه ابزار و امكانات مادى، مقدمات ظاهرى و وسيله هستند نه سبب و علت اصلى. رزمنده مسلمان و خداجوى نيز در پيكار مقدس خود عليه دشمنان دين، بيشترين تلاش خود را همراه با اخلاص به كار مىگيرد؛ در عين حال نصرت و پيروزى را تنها از جانب خدا مىداند و فقط به او توكل مىكند و در مقابل قدرت او، تمام قدرتها را ناچيز مىانگارد. قرآن كريمدر اين زمينه راهگشاى ماست، آنجا كه مىفرمايد:
اگر خدا شما را يارى دهد، هيچ كس بر شما چيره نمىشود و اگر شما را رها كند، كيست كه پس از وى شما را يارى كند؟ پس مؤمنان بايد به خدا توكل كنند. «١» ٥- نيايش: رازگويى به درگاه خداوند و نياز خواهى از او نيز يكى از موجبات نزول امدادهاى الهى است. به همين جهت وقتى تاريخ جنگهاى پيامبر (ص) و على (ع) را مطالعه مىكنيم، غالباً به دعا و مناجاتهاى آنان چه قبل از جنگ و چه در هنگام جنگ برمىخوريم. قرآن مجيد نيز به مؤمنانى كه در راه خدا جهاد كرده و براى پيروزى خود و نزول امدادهاى الهى دعا مىكردند اشاره كرده مىفرمايد:
(به ياد آريد) زمانى را (كه از شدت ناراحتى در ميدان بدر،) از پروردگارتان كمك مىخواستيد، و او خواسته شما را پذيرفت (و گفت): من شما را با يكهزار از فرشتگان، كه پشت سر هم فرود مىآيند، يارى مىكنم. «٢» از على (ع) نقل شده كه فرمود: در شب بدر همه خوابيدند جز رسول خدا (ص) كه شب را تا صبح زير درختى مشغول نماز و دعا بود. «٣» همچنين هنگام صفآرايى و