و چون گروهى از ايشان گفتند: اى مردم مدينه ديگر شما را جاى درنگ نيست، برگرديد. و گروهى از آنان از پيامبر اجازه مى‌خواستند و مى‌گفتند: خانه‌هاى ما بى حفاظ است ولى بى حفاظ نبود، آنها جز گريز [از جهاد] چيزى نمى‌خواستند ... بگو:
اگر از مرگ يا كشته شدن بگريزيد، هرگز اين گريز براى شما سود نمى‌بخشد و در آن صورت جز اندكى برخوردار نخواهيد شد.
اين آيات شريفه در مورد جنگ احزاب نازل شده است در اين جنگ نيروى سه هزار نفرى مسلمانان، پشت خندق در محاصره لشكر ده هزار نفرى احزاب و مشركان قرار داشتند به طورى كه «زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ» «١» چشم‌ها خيره شده و جان‌ها به گلوگاه‌ها رسيده بود. در اين حال منافقان به شايعه پراكنى و تبليغات به نفع دشمن پرداخته و با عذرتراشى تصميم به فرار از جنگ را داشتند كه با افشاگرى و توبيخ و تهديد قرآن مواجه شدند.
نكات آيه:
١- فراريان علاوه بر اينكه خود مرعوب دشمنند و از روحيه بسيار ضعيفى برخوردارند مى‌كوشند روحيه ديگر نيروها را نيز تضعيف نمايند.
٢- براى توجيه فرار خود، عذر و بهانه مى‌تراشند و در پى كسب مجوّز شرعى و اجازه مرخصى از فرماندهى هستند.
٣- فرار به نتيجه مطلوب منتهى نمى‌شود و شخص گريزان اگر عمرش باقى باشد جز اندكى از زندگى همراه با ذلّت بهره‌مند نمى‌شود. در حالى كه با حضور در جبهه يا به زندگى جاودان (شهادت) مى‌رسد و يا به زندگى با عزّت و سرفرازى دست مى‌يابد (پيروزى).
«إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا