درس يازدهم: مرابطه و مرزبانى‌ مفهوم مرز و مرزبانى‌ منظور از مرز كه در عربى حدّ و ثِغر گفته مى‌شود آن قسمت از اطراف سرزمين‌هاى اسلامى است كه بيم هجوم دشمن از آن مكان‌ها مى‌رود.
صاحب جواهر مى‌فرمايد مقصود از «مرز» حد مشترك ميان سرزمين‌هاى اسلامى (دارالاسلام) و سرزمين‌هاى مشركان (دار الشرك) است يا هر موضعى كه بيم هجوم دشمن وجود دارد يا اينكه هر دو معنى منظور است. «١» كه اين معنى اخير عام است يعنى هم مرز مشترك بين مسلمانان و كفار را شامل مى‌شود، ولو ترس هجوم از جانب آنان نباشد، و هم هر جايى را كه احتمال هجوم دشمن از آن قسمت برود، ولو جزء سرحدات به شمار نيايد.
اما مفهوم مرزبانى كه در عربى به رباط و مرابطه تعبير مى‌شود عبارت است از: اقامت در مرزها براى اطلاع از احوال مشركان تا اقدامات به موقع براى جلوگيرى از هجوم ايشان به سرزمين‌هاى اسلامى انجام گيرد «٢» و به تعبير ديگر ماندن در مرز است براى حفظ اسلام. «٣» آمادگى براى جهاد و فراهم كردن وسايل آن را نيز جزء رباط و مرزدارى به حساب‌