جهاد و دفاع در اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٦
نقض پنهانى پيمان و توطئه بر ضد مسلمانان اگر خوف اين باشد كه كفّار بر خلاف عهد و پيمان عمل كنند و نشانههاى آن آشكار شود (صرف خيال و گمان نباشد) اگر چه صريحاً و آشكارا آن را نقض نكرده باشند، در اين صورت نيز مسلمانان مىتوانند پيمان را نقض كنند و از وفاى به آن خوددارى ورزند ولى بايد پيش از نقض عملى آن، نقض پيمان را اعلان كنند تا دشمنان بدانند كه ديگر عهد و پيمانى با مسلمانان نداشته و در حال جنگ با آنان هستند. «١» «وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِن قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ ... «٢» و اگر از گروهى بيم خيانت دارى [پيمانشان را] به سويشان بينداز [تا طرفين] به طور يكسان [بدانند كه پيمان گسسته است] زيرا خداوند خائنان را دوست نمىدارد.
تفاوت غَدر و خدعه معلوم شد كه غدر و پيمان شكنى از كارهاى بسيار زشت و از گناهان بزرگ به شمار مىآيد. از طرفى بر مبناى «الحرب خدعة» نيرنگ و فريب را در جنگ جايز دانستهاند.
لازم است تفاوت اين دو يعنى غدر و خدعه بيان شود تا اشكالى در ذهن باقى نماند و هنگام عمل بروز نكند:
مفهوم غدر، خيانت در تعهد و پيمان است چه پيمان صلح و آتش بس و چه پيمان امان. «٣»