جهت دفع تجاوز دشمنان است. ليكن اين بيان در جهاد ابتدايى و آنجا كه جنگ به وسيله مسلمانان آغاز مى‌شود مصداق ندارد.
جواب اين است كه اسلام حتّى در جهاد ابتدايى هدف دفاعى دارد و اصولًا جهاد اسلامى ماهيّت دفاعى دارد، ليكن تنها دفاع از خاك و جان و مال نيست بلكه دفاع از ارزش‌ها و حقوق انسانى نيز هست. شهيد مطهرى مى‌گويد:
«اين كه عرض مى‌كنيم كه موضوع جهاد، دفاع است مقصودمان دفاع به معنى محدود نيست كه آقا اگر به تو كسى با شمشير و توپ و تفنگ حمله كرد دفاع كن، نه، به تو يا به يكى از ارزش‌هاى مادّى زندگى تو يا يكى از ارزش‌هاى معنوى زندگى تو و خلاصه اگر به چيزى كه براى بشريت عزيز و محترم است و از شرايط سعادت بشريت به شمار مى‌رود تجاوز شود دفاع كن.» «١» و به تعبير ديگر: جهاد و پيكار اسلامى چه در راه دفاع از جامعه اسلامى و حقوق مظلومان باشد و چه براى حفظ هستى اسلام و چه در راه تبليغ و استقرار و گسترش اسلام صورت گيرد در هر صورت دفاع از حقوق انسانيت است. «٢» براى روشن‌تر شدن اين مسأله چند نكته را به عنوان مقدمه بيان كرده سپس نتيجه‌گيرى مى‌كنيم.
١- انسان، متعهد و مسؤول است: از نظر اسلام، انسان موجودى متعهّد و مسؤول است كه نه تنها نسبت به خود بلكه نسبت به ديگران و جامعه نيز مسؤوليّت دارد: دفاع از مظلوم، ترويج خوبى‌ها، جلوگيرى از زشتى‌ها و تلاش براى ايجاد عدالت اجتماعى از وظايف مهم و اصولى در اسلام به شمار مى‌آيد.
رسول خدا (ص) مى‌فرمايد:
«مَنْ أَصْبَحَ لا يهتمُ بِأُمُورِ الْمُسْلِمينَ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ وَمَنْ سَمِعَ رَجُلًا يُنادى‌ يا