مادر و طلبكار نمى‌توانند رزمنده‌اى را كه در صحنه نبرد حضور پيدا كرده، از مقابله با دشمن باز دارند و او را برگردانند؛ «١» با اينكه در ابتداء در صورت كفايى بودن فرض جهاد اين حق را داشتند كه او را از شركت در جهاد مانع شوند.
موارد استثنا: از آيه شريفه ١٦ سوره انفال «إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى‌ فِئَةٍ» استفاده مى‌شود كه در دو مورد، ترك رويارويى با دشمن حرمت ندارد و در واقع فرار حساب نمى‌شود بلكه در حقيقت تغيير تاكتيك، جنگى است:
١- انتخاب موضع برتر براى مقابله يا حمله: مثلًا براى اينكه رو به روى آفتاب نباشد يا براى اينكه از يك مانع طبيعى مثل كوه استفاده كند يا براى اينكه دشمن را به داخل بكشاند تا ضربه بزند اقدام به عقب نشينى كند. اين گونه موارد فرار حساب نمى‌شود و گناه ندارد بلكه در برخى موارد ممكن است لازم و واجب باشد. امثال اين موارد را قرآن مجيد با بيان «متحرفاً لقتال» استثنا مى‌كند.
٢- پيوستن به گروهى ديگر از رزمندگان و ادامه نبرد. اگر در هنگام نبرد متوجّه شود كه دشمن از موقعيّت برترى برخوردار است و مقابله به تنهايى يا با افراد معدود در مقابل آنها كار ساز نيست ولى در جناح ديگر- نزديك يا دور- رزمندگانى هستند كه با يارى آنها مى‌توان به نحو مؤثر جنگ را ادامه داد، در اين صورت رزمنده مى‌تواند از رويارويى پرهيز كرده و به منظور ادامه مؤثر جهاد به نيروهاى ديگر بپيوندد. اين مورد را آيه شريفه، با تعبير «مُتَحَيّزاً الى فئة» بيان مى‌كند. البته اين حركت نبايد موجب رخنه دشمن به داخل نيروها و يا دور زدن نيروى‌هاى خودى شود.
مجازات فراريان‌ مجازاتى كه براى فرار در نظر گرفته مى‌شود با توجّه به موقعيّت و حساسيت جنگ و موقعيت شخص فرار كننده و نتيجه‌اى كه از فرار حاصل مى‌شود. متفاوت است.