درس هشتم: فرار از جنگ‌ (٢)
پيامدهاى فرار فرار از جبهه جنگ پيامدهاى ناگوار فردى و اجتماعى بسيارى دارد كه برخى موارد آن را يادآور مى‌شويم:
١- احساس ذلّت و خوارى؛ از نظر روانى كسى كه جبهه نبرد را ترك كرده دچار مشكل روحى خواهد شد. او در ميان همرزمان و نيز در ميان مردم ديگر هميشه سرافكنده و شرمسار است و پيوسته احساس مى‌كند ضعف و بى غيرتى بر او غلبه كرده است. «دُيِّثَ بِالصِّغارِ وَالْقَماءِ وُضُرِبَ عَلى‌ قَلْبِهِ بِالاءِسْهابِ» «١» ؛ يعنى به زبونى و فرومايگى گرفتار مى‌شود و دلش در پرده‌هاى گمراهى نهان مى‌گردد.
از سوى ديگر احساس گناه و كوتاهى در انجام وظيفه، عذاب و شكنجه روحى دائمى براى اوست.
٢- گرفتارى به عذاب ابدى؛ پيشتر در بيان آيات و روايات بيان گرديد كه فرار از جبهه موجب گرفتارى به سخط و خشم پروردگار است.
٣- ايجاد ضعف در ميان نيروهاى خودى؛ اگر رزمندگان يك جبهه شاهد فرار ياران خود در بحبوحه نبرد باشند بدون ترديد از نظر روحى دچار ضعف مى‌شوند و اگر از ايمان قوى برخوردار نباشند ممكن است خود نيز اقدام به فرار و ترك جبهه نمايند.
٤- تقويت روحى دشمن؛ فرار چنان كه روحيه نيروهاى خودى را ضعيف مى‌كند،