متخلّف و مجازات آن‌ها را در ادامه بحث بررسى مى‌كنيم.
برخورد با متخلّفان و مجازات آنها ١- الزام و اجبار؛ امام و رهبر مسلمين مى‌تواند كسانى را كه شرائط جهاد دارند و به حضور آنها در جهاد نياز است به شركت در جنگ الزام نمايد.
رسول خدا صلى الله عليه وآله قيس بن سعد و حباب بن منذر را به همراه عده‌اى از انصار مأمور كرد تا مردم را به سوى اردوگاه اسامه حركت دهند و آنان چنين كردند. «١» اميرالمؤمنين عليه السلام، حبيب بن مالك يربوعى را هنگام عزيمت به صفين به عنوان مسؤول اعزام تعيين كرد و به او فرمان داد بدون استثناء هر كس را كه تخلف كرده به سرعت به سوى جبهه حركت دهد. دستور محرمانه‌اى نيز به حبيب بن مالك صادر فرمود. حبيب به وظيفه خود عمل نمود و يكى از متخلفان را نيز گردن زد و در اين باره مورد مؤاخذه اميرالمؤمنين عليه السلام هم قرار نگرفت. «٢» كاشف الغطاء مى‌فرمايد: «فرمانده مى‌تواند نيروهاى مورد نياز خود را ملزم كند كه در نبرد شركت كنند خواه مسلمان باشند خواه غير مسلمان و اگر تخلف كردند مى‌تواند با آنها بجنگد» «٣» ميرزاى قمى در جواب سؤالى در رابطه با الزام كسانى كه در امر جهاد سستى مى‌كنند، مى‌فرمايد:
«بلى اين هم از اعظم انواع معروف است و ترك آن از اعظم انواع منكر، و جايز بلكه‌