درس نهم: تخلّف از جهاد مفهوم تخلف‌ باز ماندن از جهاد و همراهى نكردن با رزمندگان، تخلف به شمار آمده و كسى كه جهاد بر او واجب عينى باشد و او بدون عذر شرعى از حضور در جبهه جنگ امتناع ورزد متخلّف ناميده مى‌شود.
تفاوت فرار با تخلف اين است كه متخلّف از ابتداء در صف رزمندگان قرار نگرفته، ولى فرارى در جبهه حاضر شده امّا در هنگام مصاف با دشمن جبهه را ترك كرده است.
ديدگاه آيات و احاديث‌ تخلّف از جهاد همانند فرار، در قرآن و روايات بشدّت مورد نكوهش قرار گرفته و آيات و احاديث متعددى درباره آن وارد شده كه به نمونه‌اى چند اشاره مى‌كنيم:
«مَاكَانَ لِاهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِنَ الْأَعْرَابِ أَن يَتَخَلَّفُوا عَن رَسُولِ اللّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَن نَفْسِهِ ...» «١» مردم مدينه و باديه نشينان پيرامونشان را نرسد كه از [فرمان‌] پيامبر خدا سر باز زنند و جان خود را عزيز از جان او بدانند.
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ‌