درس هفتم: فرار از جنگ‌ (١)
در فرهنگ اسلامى، فرار از جنگ، از محرّمات مسلّم و گناهان كبيره آشكار است و روايات و فقها، از آن به «فرار از زحف» تعبير مى‌كنند. زحف در اصل به معنى حركت كند، خزيدن، راه رفتن، با كشيده شدن روى زمين است. به همين مناسبت به لشكر هم اطلاق مى‌شود چرا كه حركت او سنگين و مثل لغزيدن روى زمين است. حركت به سوى دشمن را هم زحف مى‌گويند چنان كه به معنى مطلق جهاد و قتال نيز آمده است «١» و در اينجا همين معنى اخير منظور است.
ديدگاه قرآن‌ در آياتى از قرآن كريم مسأله فرار از جنگ مطرح شده است كه به مواردى از آن اشاره مى‌كنيم:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ وَمَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى‌ فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ» «٢» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد. هرگاه [در ميدان نبرد] به كافران برخورد كرديد كه [به‌