جهاد و دفاع در اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٧
يعنى اگر مسلمانها با عدّهاى از كفّار قرارداد صلح منعقد كرده باشند يا به آنها امان داده باشند تا هنگامى كه خلاف قرارداد عمل نكردهاند از طرف مسلمانها تأمين دارند و هيچ كس نبايد متعرّض آنها شود و آنها را به وسيله هجوم غافلگير سازد كه همه عقلا اين امر را ناپسند تلقى مىكنند.
امّا خدعه و فريب در جنگ به معنى گمراه كردن دشمن در هنگام عمليات است كه در جنگ همه از آن استفاده مىكنند و آن را ناپسند نمىشمارند پيشوايان اسلام هم آن را مورد تأييد قرار داده فرمودهاند «إِنَّ الْحَرْبَ خُدْعَةٌ» «١».
با بيان يك مثال تفاوت اين دو يعنى غدر و خدعه روشنتر مىشود:
اگر مسلمانان پيمانى با اهل شهرى داشتند و اين پيمان از طرف اهل شهر مراعات مىشد در اين صورت براى مسلمانان مجاز نيست كه آنها را به وسيله خاطر جمع بودن به پيمان غافلگير نموده و بر سر آنها هجوم آورند.
اما اگر اهل شهر پيمان شكستند يا اينكه اصلًا پيمانى با مسلمانان نداشتند در اين صورت اگر مسلمانان خدعه كنند مثلًا تظاهر به حمله از جهت شرقى شهر نمايند و كفّار را به آن جهت بكشانند سپس با تغيير جهت يا با نيروى ديگر كفّار را از طرف غرب و پشت سر مورد هجوم قرار داده و آنها را غافلگير نمايند اين امر اشكالى ندارد و خدعهاى است كه انجام آن در جنگ مجاز است.