جهاد و دفاع در اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٨
موضوع صلح، در اين دو نوع جهاد قابل بررسى است. جهاد، ابتدايى بنابر مشهور در عصر حضور و با اذن امام عليه السلام جايز مىباشد. لذا طبيعى است كه در زمان غيبت اين نوع جهاد از طرف مسلمانان انجام نخواهد گرفت و مسلمانان با كفار چه اهل كتاب و چه مشركين در حال هُدنه و آتش بس خواهند بود و معلوم است كه اين آتش بس، موقّت بوده و با حضور امام و اذن او از بين مىرود. ولى بحث در اين است كه آيا در زمان حضور امام (يا در صورتى كه قائل به جواز جنگ ابتدايى در زمان غيبت باشيم) آيا صلح دائم بين مسلمانان و كفار امكانپذير است؟ مشهور اين است كه صلح دائم با مشركان جايز نيست «١» و با اهل ذمّه به عنوان قرارداد ذمه جايز است روى اين معنى صلح را به صلح موقت و صلح دائم تقسيم كردهاند.
صلح دائم يا قرارداد ذمّه مشهور اين است كه جزيه از اهل كتاب قبول مىشود نه غير از آنها؛ يعنى مسلمانان وظيفه دارند كفار را به سوى اسلام دعوت كنند اگر آنها اسلام را پذيرفتند ديگر جنگى نيست. امّا اگر نپذيرفتند، اگر اهل كتاب باشند به پرداخت جزيه دعوت مىشوند. اگر جزيه را قبول و به شرائط آن عمل كنند باز جنگى نخواهد بود و چنانچه نپذيرفتند و يا اصلًا اهل كتاب نبودند در اين صورت جنگ تا پيروزى ادامه پيدا مىكند.