ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٧٠ - مهمترين آداب

شده است، يا حال او در كوتاهى و تدبير ناشايست، مثل آغاز ماه است؟ و همچنين آيا نسبت به تدبير الهى، در همه كارهايش حالت «رضا» داشته است؟ يا گاهى راضى بوده و گاهى از انتخاب خداوند در تدبير كارش، ناخرسند بوده است؟

و [بنگرد] كه توكّلش بر خداى متعال چگونه بوده است؟ آيا نهايت آرامش و قرار به آستان مولاى خويش را داشته، يا در تكيه كردن به خدا، گاهى نيازمند تكيه كردن به غير خدا بوده و وابستگى‌هاى دنيايى‌اش را داشته است؟

و [بنگرد كه‌] سپردن كارها به سررشته‌دار كارش چگونه بوده و چگونه به آگاهى خداوند از رازهاى نهانش مراقبت داشته و در نهان و آشكارش، چگونه با خداوند همدم بوده است؟ و نيز اطمينانش به وعده‌هاى خداى متعال و باورش به انجام گرفتن آن وعده‌ها چگونه بوده است؟ نيز برگزيدن خداى متعال بر غير خدا به وسيله او چگونه بوده است؟

و [بنگرد كه‌] محبّتش به خداوند، خواستش براى نزديك شدن به خداوند، و كوششش در جلب رضاى خداوند چگونه بوده است؟ و نيز اشتياقش به رها شدن از سراى آزمون و رسيدن به منزلگاه‌هاى ايمنى از جفا، چه سان بوده است؟

و [بنگرد كه‌] آيا از انجام دادن تكليف، احساس سنگينى مى‌كرده، يا آن را از بزرگ‌ترين شرافت‌ها مى‌دانسته است؟ نيز نسبت به آنچه خداوند، ناپسند دانسته (مثل: غيبت، دروغ، سخن‌چينى، حسد، رياست‌طلبى و هر چه او را از صاحب دنيا و آخرتش باز مى‌دارد)، چه حالتى داشته و چگونه آنها را ناپسند مى‌شمرده است؟

و جز اينها [را نيز بنگرد]، از جمله، بيمارى‌هاى دينى‌اى كه براى‌