ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٠٤ - (٥) ب آغاز سال تقدير

علم حضرت حق، در طول سال براى مردمْ مقدّر است، به صورت برنامه‌اى نوشته شده آشكار مى‌شود كه فرشتگان، آن را مى‌نويسند و به امام عصر ٧ تحويل مى‌دهند. و اين، به تناسب كارى است كه انسان در شب قدر انجام مى‌دهد.

مطلب دوم. بر اساس شمارى از روايات، تعيين سرنوشت انسان در شب قدر و رقم خوردن آنچه در يك سال كامل بر او خواهد گذشت، به معناى آن نيست كه او به طور كامل در برابر اين سرنوشت، بى‌اختيار باشد، بدان سان كه براى تغيير آن، هيچ كارى از او بر نيايد؛ بلكه مى‌تواند در سايه دعا و توسّل و با كارهاى شايسته، مقدّرات حتمى خود در شب قدر را نيز تغيير دهد. از اين رو، امام باقر ٧ فرموده است:

فَما قُدِّرَ فى تِلك اللَّيلَةِ و قُضِىَ فَهُوَ مِنَ المَحتُومِ و للّهِ عز و جل فيهِ المَشِيَّةُ؛[١]

آنچه در آن شب، مقدّر و معيّن شده، حتمى است و خدا مى‌تواند در آنها، آن گونه كه بخواهد، عمل كند.

با توجّه به ساختار و مضمون اين گونه روايات‌[٢] و افزودن آن به ادلّه قطعى، كه بر «اجابت دعا در طول سال بخصوص در عرفات و حرم‌هاى مطهّر» دلالت دارند، نمى‌توان ظاهر برخى روايات را پذيرفت كه: مقدّرات شب قدر، هرگز تغييريافتنى نيست.[٣]

ب آغاز سال تقدير

در درآمد كتاب توضيح داديم كه آغاز سال، به اعتبارهاى مختلف، متفاوت است. رواياتى كه «شب قدر» را آغاز سال مى‌دانند كه به برخى از آنها در كتاب اشاره شد به اعتبار سال برنامه‌ريزى امور مردم و سامان‌بخشى وضع آنان و آنچه پيش خواهد آمد، صادر شده‌اند. با همين اعتبار، شب قدر، پايان سال نيز به شمار

[١] براى آگاهى از متن كامل حديث و منابع آن، ر. ك: ص ٧٤٨، ح ٦٢٢.

[٢] ر. ك: ص ٧٤٧، ح ٦٢٠ و ص ٧٥٣، ح ٦٢٩.

[٣] ر. ك: ص ٧٤٧، ح ٦١٩ و ص ٧٥٣، ح ٦٢٨.