مى‌دانيم كه آثار فارسى مجلسى از همان آغاز رواج بسيار يافت. مير محمّد صالح خاتون‌آبادى، داماد و شاگرد علّامه مجلسى، اندكى پس از درگذشت وى در باره تأثير نگاشته‌هاى فارسى مجلسى مى‌نويسد:

«اين نوشته‌ها مايه راهيابى بيشتر مردم عوام شده و كمتر خانه‌اى در شهرهاى شيعه‌نشين وجود دارد كه نگاشته‌اى از آثار فارسى مجلسى در آن نباشد»[١] همين رواج فراوان آثار فارسى مجلسى- كه تا روزگار ما نيز ادامه يافته است- سبب شده، برخى در اين باب مبالغه و غلو پيشه كنند و في المثل بگويند كه وقتى علّامه كتاب حقّ اليقين را نوشت و آن كتاب انتشار يافت و به ولايت شامات رسيد، هفتاد هزار نفر از سنّيان شيعه شدند![٢] آنچه مسلّم است اين كه آثار فارسى مردى چون مجلسى، با توجّه به شأن علمى و پايگاه اجتماعى و سياسى و مكانت دينى آن بزرگوار، از همان آغاز مورد توجّه قرار مى‌گيرد و- آن گونه كه در سخن مير محمّد صالح خاتون‌آبادى آمد- چنين هم شده و تا روزگار ما عموم مردم، از خواصّ و عوام، از آثار او در زمينه باورها، آداب و سنن و تاريخ دين بهره‌ور مى‌شوند.

اگر چه غايت فضل اين علّامه بى‌مانند از نگارشهاى فارسى وى هويدا نمى‌شود، شكّى نيست كه آثار او- بويژه به سبب بهره‌مندى بسيار از مضامين اخبار و احاديث، در زمره غنى‌ترين نگارشهاى دينى شيعه به فارسى‌اند.

بايد اذعان كرد كه در اين سيصد و اندى كه از درگذشت مجلسى گذشته است، عالم و عامى بر سر خوان دانش او نشسته‌اند، و آثار وى- به تازى و پارسى- همواره محلّ عنايت و رجوع و استفاده بوده است.

نگارشهاى فارسى علّامه مجلسى بر ميراث مكتوب پس از خود حتّى در حوزه زبان عربى، اثر فراوان گذاشته است.

بى‌گمان زاد العماد در پيدائى مفاتيح الجنان حاج شيخ عبّاس قمى (ره) تأثيرگذار بوده و سپهر، مؤلّف ناسخ التّواريخ، از حيوة القلوب (/ حيات القلوب) اثر پذيرفته است. جلاء العيون بر آثار پس از خود سايه افكنده؛ چنان كه مرحوم حاج شيخ عبّاس قمى در منتهى الآمال به نقل بخشهائى از آن، بى‌هيچ دخل و تصرّف دست مى‌يازد. اين اثر به زبان اردو و عربى‌

[١] علّامه مجلسى، حسن طارمى، انتشارات طرح نو، چ ١، ص ٩٥.

[٢] در باره اين قول، نگر: همان، همان ص.