فرحة الغری ت علامه مجلسی - سید بن طاووس - الصفحة ١٧ - فرحة الغرى
كتابدوستى و رويكرد به گردآورى كتاب و توجّه به آن، از شاخصههاى خاندان طاوس است و بويژه سيّد رضى الدّين علىّ بن طاوس در اين زمينه حائز امتيازات ويژه مىباشد.
آميختگى فوق العاده زندگى اين خاندان با كتاب و كتابخانه، از خود ردّ آشكارى در آثار ايشان بر جاى نهاده است؛ چنان كه در آثار سيّد رضى الدّين على بن طاوس به نام و نشان مآخذ فراوانى باز مىخوريم، از شيعه و سنّى، كه وى با پشتكارى شگفتآور و كمنظير به نقل از آنها مىپردازد و نظام پربار و بىبديلى از ارجاعات را در دنياى قديم به جا مىگذارد. او وقتى به كتاب خاصّى ارجاع مىدهد، چندان در ذكر جايگاه مطلب گشادهدستى مىكند كه پندارى مراجعهكنندگان به كتابخانه شخصى غنىّ خويش را در نظر دارد؛ به طورى كه گاه شماره و نشان جلد و كراسه و برگ و حتّى پشت و روى آن را خاطر نشان مىنمايد. در مواردى از اين هم فراتر مىرود و به ذكر شماره سطور مىپردازد.[١] آشنايان به تراث مىدانند كه اين شيوه ارجاع در دنياى قديم كم مانند بوده است.
كلبرگ يادآور شده است كه يحيى بن الحسن ابن البطريق (درگذشته به سال ٦٠٠ يا شعبان ٦٠٦ ه. ق.) چنين روشى داشته و ابن طاوس از او تأثير بسيار پذيرفته است. چه، سه تن از شاگردان او (يعنى ابو الحسن علىّ بن يحيى الخياط، محمّد بن عبد اللَّه بن زهرة الحلبى و فخار بن معد الموسوى) از شيوخ ابن طاوس بودهاند.[٢] در فرحة الغرى سيّد عبد الكريم هم سايهاى از آن شيوه ارجاع سختكوشانه هست و مىتوان احتمال داد كه او در اين شيوه از عمّ بزرگوارش، سيّد رضى الدّين، متأثّر باشد.
سيّد عبد الكريم گشادهدستانه مآخذ و منابع خود را به خواننده مىشناساند و گاه حتى از تاريخ كتابت نسخه مورد استفادهاش يا ويژگيهاى ديگر آن كه براى خواننده اهل فضل جاذبه و اهمّيّت دارد، سخن مىگويد.
در اينجا نام شمارى از آثار مذكور در متن عربى فرحة الغرى را- كه در حقيقت شالوده كتابشناختى اثر را تشكيل مىدهند- مىآوريم (و جاى ذكر آنها را در چاپ نجف يا طبع محقّق قم كه به ترتيب با رمزهاى «ن» و «ق» شناخته خواهند شد، ياد مىكنيم):
* كتاب الأحجار از جالينوس (ق، ص ١١٦).
[١] سنج: كتابخانه ابن طاوس، ص ١٤٠ و ١٤١.
[٢] نگر: همان، ص ١٤١.