الإنصاف فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشر ت رسولی محلاتی - البحرانی، السید هاشم؛ رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ١٧ - اهتمام در گردآورى و تأليف حديث
اهتمام در گردآورى و تأليف حديث
براى كسى كه با تأليفات بسيار زياد مرحوم سيد هاشم بحرانى سر و كار داشته و آنها را ديده باشد و بخصوص براى آنها كه خود نيز اهل تحقيق و تتبّع باشند، به احاطه و تتبّع بىنظير آن بزرگوار در جمع احاديث فريقين واقف خواهد شد.
و به راستى تأليف كتابهايى چون غاية المرام، مدينة المعاجز، تفسير برهان، معالم الزلفى، حلية الابرار و كتابهاى بسيار زياد ديگر كه در هر كدام هزاران حديث در موضوع خود از كتابهاى حديثى شيعه و اهل سنت جمعآورى گرديده، گوياترين سند بر احاطه و تتبع و دقّت آن بزرگوار در جمع احاديث خواهد بود.
ولى از آنجا كه مؤلف بزرگوار در عموم اين تأليفات به همان نقل احاديث اكتفا فرموده و اظهار نظرى از خود نكرده، سبب گرديده تا برخى اين كار را برايشان خرده گرفته و بگويند مؤلف از نظر علمى در آن حدّ نبوده كه بتواند نظرى را ابراز كرده و يا به استدلال بپردازد ...
در صورتى كه اين كار مؤلف متّقى و پرهيزكار ما، محمل ديگرى هم دارد همان گونه كه بزرگانى چون شيخ يوسف بحرانى متذكر شده و فرمودهاند:
ممكن است اين كار بخاطر شدّت ورع و تقواى سيّد (ره) بوده كه نخواسته است در ذيل روايت معصوم ٧ «اقول» داشته باشد، و از خود اظهار نظرى كرده باشد همان گونه كه در باره سيد زاهد عابد رضى الدين بن طاوس نقل شده است؛ در صورتى كه ايشان در حدّ اعلاى رتبه اجتهاد و استنباط احكام بوده است.
و شاهد بر اين مطلب برخى تأليفات ايشان مانند «تنبيهات الاديب في رجال التهذيب» و كتاب «ترتيب التهذيب» و كتاب «تنبيهات» است كه از كتاب طهارت تا ديانت بطور استدلالى نگاشته و تأليف نموده است.