قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٨ - ويژگىهاى سد مأرب و سازنده آن
قسمت پايين، بيش از بالاى آن بوده است.
از حالت قرار گرفتن دو صدف مخروطى شكل به دست مىآيد كه از فضاى ميان آن دو براى تخليه آب سد و كشاندن آن به دامنه كوه براى آبيارى باغستان استفاده مىكردهاند. آنها دريچههاى خروجى سد را با موانع چوبى يا آهنىِ قطورى مىبستند. موانع از جانب عرض، درون كانالها جاى داشت و هر مانع در پلكانى قرار گرفته بود؛ در نتيجه مانع پايينترين پلكان از همه كوتاهتر بود و هرچه به سمت بالا پيش مىرفت، طول مانعها بيشتر مىشد.
ظاهراً اين موانع به شكلى ساخته شده بود كه درون يكديگر جاى مىگرفت تا در مجموع، دروازهاى محكم را تشكيل دهد و از نفوذ آب به بيرون جلوگيرى كند و هنگام نياز، قابل برداشت باشد.
زمانى كه آب در بالاترين سطح قرار داشت، دريچه بالايى را بر مىداشتند و آب از آنجا و از طريق كانالهاى تعبيه شده، به دامنه كوه جريان مىيافت. در آنجا نيز گودالها و حوضچههايى براى نگهدارى و توزيع آب آماده كرده بودند. زمانى كه سطح آب پايينتر مىآمد و همسطح دريچه دوم مىشد، براىاستفاده از آب، آن را برمىداشتند و به همين صورت، هرچه سطح آب كاهش مىيافت، دريچه مقابل آن برداشته مىشد و آب به جوىها سرازير مىگشت. در سمت چپ سد عرم- كه بخش غربى بود و به باغستانهاى دست چپ منتهى مىشد- مانعى به بلنداى پانزده و طول حدود دويست ذراع وجود داشت. اين مانع به همان صورتى كه در بخش ديگر ياد كرديم، ميان دو صدف مخروطىشكل، با كانالهاى پلكانى بود و به همان شيوهاى كه ياد كرديم، از آن استفاده مىكردند.
سيلابها پس از حركت در درّه اذنه و گذر از تنگه، پشت سد مىايستاد و سطح آب بالا مىآمد. هنگام نياز زمينهاى سمت چپ يا راست، دريچهها را بر مىداشتند و آب در حوضها و جوىهاى دامنه كوه به جريان مىافتاد. شهر مأرب