قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٨ - انوشيروان و ساخت ديوار«دربند»
اين سد مانند سد مأرب نيست. سد مأرب براى تنظيم آبيارى و حفاظت از شهر در برابر خطر طغيانهاى موسمى ساخته شد، اما سرانجام شهر مأرب، مركز دولت سبا در يمن، بين سالهاى ٥٤٢ تا ٥٧٠، بر اثر سيلى پر خروش و بنيان كن (سيل عَرِم) و به سبب اهمال در ترميم سد، ويران شد.[١]
گواه بر وجود سد كورش ذوالقرنين، همه مردمانى هستند كه از شمال كوههاى قفقاز وارد اروپا شدهاند و اين سد را پس از ساخته شدن، ديدهاند يا از تنگه، پيش از مسدود شدنش، گذشتهاند. موقعيت حساس اين سد- كه در منطقهاى استراتژى و مهم واقع شده است- دشوارىهاى بسيارى را به بار آورد و دولتهاى مجاور، همه به آن چشم طمع داشتند.
بدين ترتيب، هركس بر اين سرزمين چيره مىشد، همه مناطق شمال و جنوب آن، تحت پوشش او قرار مىگرفت و به همين سبب، از آغاز تاريخ، فاتحان گوناگونى به آنجا راه يافتند و آشوريان، كلدانيان، مصريان، ايرانيان و سپس يونانيان براى دستيابى به آن جنگيدند. پس از گسترش مسيحيت در جنوب آن، در قرن نخست ميلادى، اين منطقه در قرن سوم تحت نفوذ دولت بيزانس قرار گرفت. چين نيز در قرن چهارم ميلادى، بر جنوب آن مسلط شد. دو دولت فارس و روم در طول تاريخ براى تصاحب ارمنستان، قفقاز و آذربايجان، همانند دو اسب مسابقه، بر يكديگر پيشى مىگرفتند.
انوشيروان و ساخت ديوار «دربند»
بين سالهاى ٥٣٧ تا ٥٧٩ ميلادى در روزگار انوشيروان، شهر «دربند» تحت حاكميت ايران بود. شاه ايران احساس كرد سدى كه كورش هزار سال پيش ساخته
[١] . المنجد فى الاعلام، حرف ميم.