قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٧ - ٢ يكپارچگى اديان آسمانى
٢. يكپارچگى اديان آسمانى
يكى از هدفهاى قصص قرآنى، بيان اين واقعيت است كه همه پيامبران الهى از روزگار نوح تا عهد خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله در امتداد هم هستند و اديان آسمانى ريشه در توحيد دارند و پايه و عقيده آنها يكسان است. مؤمنان نيز يك امت هستند و پروردگار همگان، خداست. قرآن براى برآورده ساختن اين غرض بنيادى، گاه در يك سوره داستانهاى گروهى از انبيا را در پى هم و با شيوهاى خاص و نزديك به هم ياد مىكند تا اين حقيقت را به خوبى بباوراند؛ مثلًا در سوره انبيا داستان موسى، هارون، ابراهيم، لوط، نوح، داود، سليمان، ايوب، اسماعيل، ادريس، ذوالكفل، ذاالنون و مريم را در پى هم آورده است و پس از به نيكى يادكردن هر كدام، مىگويد:
«إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ»[١]. مقصود اصلى از بيان تفصيلى اين داستانها همين نكته است و بهرههاى ديگر، گذرى و ضمنى است.
در سوره نحل مىخوانيم: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ»[٢].
در سوره مائده آمده است: «إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ»[٣].
در سوره بيّنه مىفرمايد: «وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ
[١] . انبياء، ٩٢:« اين است امت شما كه امتى يگانه است و منم پروردگار شما، پس مرا بپرستيد.»
[٢] . نحل، ٣٦:« و در حقيقت، در ميان هر امت، فرستادهاى برانگيختيم تا بگويد: خدا را بپرستيد و از طاغوت بپرهيزيد. برخى از آنان را خدا هدايت كرده است و برخى سزاوار گمراهىاند؛ بنابراين در زمين بگرديد و ببينيد فرجام تكذيب كنندگان چگونه بوده است.»
[٣] . مائده، ٤٤:« ما تورات را- كه در آن رهنمود و روشنايى بود- نازل كرديم. پيامبرانى كه تسليم خدا بودند، با آن( تورات) براى يهود داورى مىكردند و همچنين الهيّون و دانشمندان.»