قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٩ - سرگذشت عاد و ثمود و قوم هود
مىيافتند و نمىتوانستند آن را همراه خود ببرند، سنگهايى بر آن مىنهادند و با آن سنگچينها، علامتگذارى مىكردند تا هنگام بازگشت، آن را بردارند. در حديث آمده است: «هرچه در ارمها و خرابههاى دوران جاهليت يافت شود، خمس دارد.»[١]
«عماد» ساختمان بلند است و جمعش «عَمَد» و «عُمُد» و مفردش «عماده» مىباشد؛ بنابراين آيه بدين معناست كه آنان براى آوازه و افتخار، منارههاى بلند و ستبرى مىساختند كه در آن روزگار، بىمانند بود.
در سوره شعراء بر اين مسئله تصريح شده است: «أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ وَ إِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ. وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِما تَعْلَمُونَ. أَمَدَّكُمْ بِأَنْعامٍ وَ بَنِينَ وَ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ...»[٢].
«ريع» زمينى است كه بلند و مرتفع باشد. به نظر مىرسد كه آنان بر فراز قلهها و ارتفاعات، ساختمانهاى عظيم و بلند بالايى مىساختند؛ به گونهاى كه از راه دور، همانند برجى ديده مىشد. مقصود آنها از اين كار، فخرفروشى، قدرت نمايى و هنرنمايى بود، از اين رو قرآن كارشان را بيهوده خوانده است. اگر اين ساختمانها براى راهنمايى مسافران و شناخت مسير بود، خداوند تعبير «تعبثون» را به كار نمىبرد.
از عبارت «وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ» به دست مىآيد كه قوم عاد در
[١] . النهاية فى غريب الحديث والاثر، ج ١، ص ٤٠. در حديث آمده است كه عبداللَّه بن عمرو عاص از پيامبر صلى الله عليه و آله درباره گنجى پرسيد كه در خرابهها و ارمها يافت شود. حضرت صلى الله عليه و آله فرمود:« اين گنجها و دفينههاى قيمتى، خمس دارد.» بنگريد به: مسند احمد بن حنبل، ج ٢، ص ١٨٦.
[٢] . شعراء، ١٢٨- ١٣٤:« آيا بر هر تپه، بنايى مىسازيد كه دست به بيهودهكارى زنيد؟ و كاخهايى استوار مىكنيد به اميد آنكه جاودانه بمانيد؟ و چون حمله ور مىشويد، زورگويانه حمله ور مىشويد؟ پس از خدا پروا داريد و فرمانم ببريد و پروا داريد از آن كس كه شما را به آنچه مىدانيد، مدد كرد؛ شما را به دامها و پسران و به باغها و چشمهساران مدد كرد.»