قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨٣ - ديوار بزرگ چين
در تركيب ساختمانى ديوار، درون ديوار از سنگ و خاك تشكيل شده و روى آن نمايى از آجر پوشانده شده و همه آن بر روى پايههايى از سنگ بنا شده است.[١]
در جاهايى كه ديوار از فراز بلندىها مىگذرد، دو خندق متوازى به فاصله هشت متر، حفر شده يا درون صخرهها تراشيده شده است. در اين خندقها تودههاى ضخيمى از سنگ گرانيت[٢] نهادهاند كه ارتفاع آن به چندين متر مىرسد. در هر سو نيز ديوارى از آجر سرخ رنگ برپا شده كه طول آن نزديك به يك متر است.
آجرها با ملاطى سفيد رنگ- كه شايد صاروج باشد- به هم پيوند خورده و به گونهاى سخت است كه ميخى در آن فرو نمىرود.
فاصله ميان دو ديوار آجرى، با خاكِ كوبيده شده پر گشته و براى عبور سواره نظام، سنگ فرش شده است.
در شمال پكن، ديوار بر فراز كوههايى به ارتفاع ١٦٠٠ متر- كه شيب تندى دارد و حتى بزِكوهى نيز نمىتواند از آن بالا رود- قرار گرفته است و در سوى ديگر، دورتر در غرب، در «شينسى و كانسو» ديوار آسانترين راههاى كوهستانى را دنبال مىكند.
جنس ديوار در آنجا، از لايههاى نرم يا خاك زرد است و طبقهاى بلند از آجر يا سنگ، آن را پوشانده است.
تقريباً همه ديوارى كه اكنون برپاست، به دوران خانواده مينگ باز مىگردد؛
[١] . كارگران، دو ديوار موازى به بلندى شش متر، به فاصله هشت متر از هم، با سنگ و آجر بنا نهادند و ميان آن دو ديوار را به خاك انباشتند و بر روى آن باز از دو جانب، ديوارى به ارتفاع ٥/ ١ متر ساختند؛ بنابراين ديوار مزبور حدود ٥/ ٧ متر ارتفاع داشت و قطرش به اندازهاى بود كه شش سوار مىتوانستند پهلو به پهلوى هم از روى آن عبور كنند. پانصد كيلومترِ نخستِ ديوار در مناطق كوهستانى ساخته شده است( فرهنگ فارسى، دكتر محمدمعين، ج ٥، ص ٥٥٢).
[٢] . گرانيت سنگ سختى است كه رنگهاى گوناگون دارد و ستونها و پايهها را از آن مىسازند.