قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٦ - ويژگىهاى سد مأرب و سازنده آن
گرفته است. به اين دو كوه «بلق»[١] گفته مىشود كه با دو صفت راست و چپ از هم متمايز مىشوند.
يمن مانند ديگر سرزمينهاى شبه جزيره عربستان، داراى رودخانههاى هميشه جارى نيست و مردمان آن از سيلابهاى به وجود آمده از باران استفاده مىكنند. هنگام بارش باران، سيل به راه مىافتد و بيش از نياز آب وجود دارد، اما اين آبها هدر رفته، در شنزارها فرو مىرود. با سپرى شدن فصل باران، دوباره خشكسالى روى مىنمايد و انسانها و كشتزارها را در تشنگى فرو مىبرد.
بنابراين مردم يا در آبِ ريزانند يا در گرماى سوزان و به ندرت اتفاق مىافتد كه حتى در فصل باران، از بلندىهاى دامنه كوهها بهرهبردارى كنند. گاه سيلابها طغيان كرده، شهرها و آبادىها را مىپوشاند و آسيبهاى آن بيش از استفادهاش مىشود، از اين رو ساكنان آن مناطق مجبورند براى اين مشكل، چارهجويى كنند و با انبار كردن آب، آن را در كنترل داشته باشند و به مناطق مرتفع ببرند.
مردم سبأ تنگه ميان دو كوه «بلق» را با ايجاد ديوارهاى عظيم در عرض آن- كه سد مأرب يا عرم نام دارد- مسدود كردهاند تا از آبهاى ذخيره شده در آن براى آبيارى دشتها و دامنههاى اطراف استفاده كنند. دو كوه ياد شده پس از آنكه در تنگه بلق به هم نزديك مىشوند، از هم فاصله مىگيرند و درّه ميان آن دو وسعت مىيابد. در نزديكى آنجا به سوى شمال شرقى، شهر مأرب يا سبأ و در جانب غربى، وادى اذنه قرار دارد و هنگام جارى شدن سيل، آب تا مقابل دريچه شرقى آن بالا مىآيد. ميان تنگه و شهر مأرب جلگه پهناورى قرار دارد كه مساحت دامنههاى كوههاى اطراف آن حدود سيصد مايل مربع است. اين زمينها خشك و بىحاصل بودند، اما پس از تدابير ياد شده و نگهدارى آبها در سد، دامنههاى دو سوى آن به
[١] . گفته مىشود:« بلق السيل الأحجار بلقاً و بلوقاً»؛ يعنى سيل سنگها را فرسايش داد و سيلابها دوطرف كوهپايهها را دچار فرسايش كرده بود، از اين رو بلق ناميده شدند.