قصه در قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٥٢ - كورش همان بنده نيك خدا
از نشانههاى ديندارى كورش كبير، بقاياى معبدى كهن است كه «هرزفلد»(Herzfeld) آن را كشف كرد. اعتقاد بر اين است كه كورش آن را در شهر پاسارگاد بنا نهاده است. اين معبد در نزديكى كاخ قرار دارد و آرامگاه وى در آنجاست.
پرستشگاه ياد شده نشانه اهميت بالاى اين مذهب در روزگار كورش و پس از اوست. تاريخ نگاران آيين زرتشت را دينى كهن و مهم نزد ايرانيان قديم مىدانند كه انسانها را به انتخاب يكى از اين دو راه فرا مىخواند: قلبشان را از نور و نيكى پر سازند يا در بدى و تاريكى غوطهور شوند. در هر دو حال، نتيجه كردار خود را خواهند ديد و كار آنان حساب و جزايى خواهد داشت. مورخان اين عقيده را كهنترين دينى مىدانند كه در آسيا ظهور كرده و معتقد به رستاخيز است.
دكتر خضر مىگويد: شايد در گفته ذوالقرنين اشارهاى به اين مطلب بيابيم؛ آنجا كه گفت: «أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً»[١]؛ يعنى در آنجا خدايى هست كه همه انسانها براى حساب، در پيشگاهش حاضر مىشوند و اگر شخصى در زندگى ستم پيشه كرده باشد، او را عذابى سخت خواهد كرد.
طبق نگاشتههاى تاريخى، هنگامى كه كورش بر قبايل ايونىّ[٢] دست يافت، اموال آنان را به يغما نبرد و قتل و غارت در شهرها و سرزمينهاى تسخير شده را مجاز نشمرد. پادشاهان آشورى و ايلامى كاملًا، عكس اين سيره را داشتند. آنها سرزمينهاى فتح شده را با خاك يكسان مىكردند و به اين مىباليدند كه آنجا را به ويرانهاى تبديلكردهاند كه ديگر نه پارس سگى به گوش مىرسد و نه بانگ
[١] . كهف، ٨٧.
[٢] .« ايونيّه» منطقهاى وسيع در غرب آسياى صغير است كه دشتهاى ساحلى درياى اژه و درياى سياه وبرخى از جزاير پراكنده در اين منطقه را شامل مىشود. در آنجا مهاجرانى قديمى از يونان ساكن بودند و كشورى پهناور و مقتدر را پىريزى كرده بودند. آنها همپيمان ليديا بود. پس از شكست فرمانرواى متجاوز ليديايى، كورش با همه آنان به نرمى رفتار كرد.