هر قدر اطاعتِ ما از خداوند بيشتر شود، مسلمان بودنمان پايدارتر مى‌گردد. ممكن است فردى خداوند را تنها در موارد خاصى مثلًا اوقات نماز، اطاعت كند؛ اما انسان بايد كارى كند كه همواره در حالِ طاعت باشد و همه اعمال انسان، خواب و بيدارى‌اش، جنگ و صلحش، سخن گفتن و سكوت كردن و فكر كردنش همگى براى خدا و در راه خدا و در محضرِ خدا باشد.

انسان بايد همه كارهايش حتى كارهاى عادىِ زندگى‌اش مانند معالجه كردن و ازدواج كردنش را به عنوان اطاعت از خداوند انجام دهد.

به برخى از بزرگان نسبت داده‌اند كه گفته است: من از هنگامى كه به سنّ تكليف رسيدم، هيچ عملِ مباحى انجام ندادم و همه اعمالى را كه انجام داده‌ام يا واجب بوده‌اند و يا مستحب. اين مرحله، مرحله قنوت است.

البته مرتبه كاملِ مرحله قنوت، مربوط به انسان‌هاى كامل است. اما هر كس به اندازه استعداد و لياقت و آمادگى خودش، مى‌تواند به مرتبه‌اى از قنوت دست يابد. انسان بايد همواره تلاش كند كه از نظر معنوى در يك جا توقف نكند و همواره در راهِ رسيدن به كمالات معنوىِ بيشتر گام بردارد.

بدون ترديد، بر همه مسلمانان واجب است كه خود را از نظر معنوى به مرحله قنوت برسانند. اما اين پرسش مى‌تواند مطرح شود كه چه كسى حكم مى‌كند كه رسيدن به مرحله قنوت، واجب است؟ عقل انسان يا شرع يا فطرت انسانى؟ همچنين اگر بگوييم كه عقل انسانْ حكم به وجوبِ مورد نظر مى‌كند، مبناى عقل در صدور اين حكم چيست؟ قاعده دفعِ ضررِ محتمَل يا وجوبِ شُكرِ مُنعِم؟

بنا بر اين، مسلمان يعنى كسى كه مطيعِ خداوند باشد. هر كس مطيع خداوند نباشد، مسلمان نيست. چنين شخصى حتى اگر تحصيل كرده، مؤدب، خوش برخورد و داراى اخلاق انسانى باشد، باز هم مسلمان نيست.

هدف اسلام اين است كه همه ما را مسلمان تربيت كند.

يك انسانِ مسلمان كه مطيعِ خداوند است در دنيا هرگز شكست نمى‌خورد؛ زيرا چنين شخصى همه كارهايش را بر طبق وظيفه شرعىِ خود انجام مى‌دهد. بنا بر اين، او در پيشگاه خداوند رو سفيد و موفق است، خواه از نظر ظاهرى شكست بخورد يا پيروز شود.

حضرت امام راحل (قَدَّسَ اللَّهُ نَفْسَهُ الزَّكِيَّة) در اين باره مى‌فرمودند: ما موظفيم كه تكاليفمان را انجام دهيم؛ اما مكلف به نتيجه كار نيستيم.

ما بايد تلاش كنيم تا مسئوليت و وظايف خودمان را انجام دهيم. اگر به پيروزى ظاهرى هم دست يافتيم، بسيار خوب؛ اما اگر به پيروزى ظاهرى هم دست نيابيم باز در حقيقتْ ما پيروز شده‌ايم، زيرا به وظيفه شرعىِ خودمان عمل كرده‌ايم و بيش از اين، تكليفى نداشته‌ايم و ما به همين هم قانعيم و خداوند را شكر مى‌كنيم.

بنا بر اين، اولين ويژگىِ يك مسلمانِ مطيعِ خداوند اين است كه هرگز در زندگى، شكست نمى‌خورد.

دومين ويژگى يك انسان مسلمان‌

[١]- سوره نساء( ٤)، آيه ٥٩.