همپاى انقلاب - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٥١ - خطبه اول
است. بعضى از اين خطرها، اگر به انسان برخورد كنند، انسان را منحط و محو و نابود مىكنند؛ انسان را آتش مىزنند و به خاكستر تبديل مىكنند.
انسان براى اينكه از اين صدمات و لطمهها، محفوظ و در حراست باشد، به يك پناهگاه و سپر، نياز دارد.
روزه سپرِ محافظت كننده انسان در برابر اين آفتها است. اگر اين آتشها و اين آفتها به جانِ انسان، فكرِ انسان، روحِ انسان و معنوياتِ انسان برخورد كنند، آن را مىسوزانند و تبديل به خاكستر مىكنند.
روزهدارى، انسان را از برخورد با اين آفتها، حفظ مىكند و انسان را مصون مىدارد.
در برخى از روايات، روزهها به چند بخش تقسيم مىشوند كه عبارتاند از:
صوم مريم عليها السلام، صوم يحيى عليه السلام، صوم عيسى عليه السلام، صوم ابراهيم عليه السلام و صوم محمّد صلى الله عليه و آله.[١] در باره حضرت مريم عليها السلام نقل شده است كه:
«كانَتْ عَلَيْهَا السَّلامُ تَصُومُ يَوْمَيْنِ وَ تَفْطِرُ يَوْماً.»[٢]
[حضرت مريم عليها السلام دو روز روزه مىگرفت و يك روز غذا مىخورد.]
حضرت مريم عليها السلام زندگىِ خود را اين گونه سپرى مىكرد. در مورد بعضى از انبيا نيز نقل شده است كه ايشان يك ماه روزه مىگرفت و يك روز غذا مىخورد.
در فرهنگ اسلامى، بدون هيچ گونه ابهامى، برخى از روزها و ماهها بر ساير روزها و ماهها برترى و فضيلت داده شدهاند. همچنين برخى از مكانها بر ساير مكانها، فضيلت داده شدهاند.
وقتى شما با يك غربى روبرو مىشويد، به سختى مىتوانيد به او تفهيم كنيد كه قطعهاى از زمان يا مكان، بر ساير زمانها و مكانها برترى دارد؛ زيرا زمان يك امر نسبىِ ذهنى و انتزاعى است كه از حركتِ فلك الافلاك يا چرخش زمين و ماه و خورشيد يا حركت ذاتى و جوهرىِ اشياء يا هر چيزِ ديگرى انتزاع شده است.
در نظر آنها، معنا ندارد كه قطعهاى از اين مفهوم انتزاعى، شرافت و فضيلتِ بيشترى بر ساير قطعههاى آن داشته باشد.
البته در ميان ما هم ممكن است اين بحث مطرح شود كه آيا فضيلت ماه رمضان، ذاتى و تكوينى و طبيعى است يا عَرَضى و اكتسابى و تشريعى است.
اين سؤال مىتواند براى ما مطرح شود كه آيا برترى و فضيلت ماه رمضان، به اين دليل است كه قرآن در آن نازل شده است يا چون از ساير ماههاى ديگر برتر بوده، قرآن در آن نازل شده است؟ پاسخ هر يك از اين دو سؤال كه مثبت باشد، در فرهنگ اسلامى مفهوم قابل قبولى دارد.
بنا بر اين در فرهنگ اسلامى، فضيلت و برترىِ ماه مبارك رمضان بر ساير ماهها، جاى هيچ گونه ترديدى نيست. اما مىتوان بحث نمود كه آيا اين فضيلت، ذاتى است يا اكتسابى؟
هدف از روزهدارى و ماه مبارك رمضان چيست؟ چرا خداوند به ماه مبارك رمضان، فضيلت بيشترى، به طور اكتسابى يا ذاتى، داده است؟
معمولًا مفسّرين مختلف قرآن شريف پس از مطرح كردنِ هر آيه شريفه، عناوينى مانند: القرائة، الحجة، التأويل، القصّة، المعنى و التفسير را مطرح مىكنند و آن آيه شريفه را تحت اين عناوين مورد بحث و بررسى
[١]- ر. ك: مجلسى، محمدباقر، بحار الانوار، ج ٩٧، ص ١٠٤، روايت ٤٠.
[٢]- همان.