همپاى انقلاب - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٣٩ - خطبه اول

[در راه خدا جهاد مى‌كنند.]

تعبيرهاى فراوانِ ديگرى كه همگى نشان مى‌دهند كه ماهيت جهاد، حركت در راهِ خدا است. نه هر حركتى.

جهاد يعنى تلاش. كلمه تلاش، سعى و كوشش، يك كلمه بسيار مقدس و در برابر بى عنصرى، مردگى و بى حركتى است.

جهاد يعنى حيات، زندگى و فعاليت؛ اما نه هر تلاش و كوششى بلكه تلاش و كوشش در راه خدا و براى خدا.

اسلام، ماهيت جنگ و هدف و شرايط آن را تغيير داده و تصحيح كرده است.

سپس نام آن را هم عوض كرده و آن را «جهاد» ناميده و آن را همطرازِ نماز و روزه و حج قرار داده است. البته جهاد به اين معنا، شامل قِتال هم مى‌شود. نام يكى از سوره‌هاى قرآن، سوره قتال است.

مسلمانان از كلمه جهاد، مفهوم اسلامىِ آن را مى‌فهمند نه آن مفهومى را كه در اذهان عمومىِ مردم دنيا از جنگ وجود دارد. اسلام در ابتدا، ماهيت و هدف جنگ را اصلاح كرد و سپس آن را يكى از عبادات بزرگ قرار داد و در باره اهميتِ آن فرمود:

«فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ اجْراً عَظيماً»[١]

[خدا جهاد كنندگان را بر آنها كه از جهاد سر بر مى‌تابند به مزدى بزرگْ برترى نهاده است.]

سيره اسلام در بزرگداشت جهاد، آنچنان بوده كه شهدا از بزرگان و مفاخر هستند. امامان معصومِ ما وقتى كه افتخار مى‌كردند، مى‌فرمودند: حمزه سيد الشهدا از ماست و جعفر طيّار از ماست.[٢] همچنين اسلام برنامه خاصّى در مورد مسائل مختلف جهاد، تنظيم و تعيين كرده است. بسيارى از آيات قرآن براى تنظيم برنامه جهاد نازل شده‌اند. قرآن به مسلمانان دستور مى‌دهد كه براى جهاد، نيروى مسلح و اسلحه و مهمّاتِ پيشرفته و برتر، فراهم كنند.

در بيش از ده سوره از سوره‌هاى قرآن مجيد، بيش از صد آيه در باره جنبه‌هاى مختلفِ جهاد نازل شده است.

در اين آيات، قرآن دستورِ بسيج همگانى صادر فرموده و به مسلمانان فرمان داده است كه همگى آموزش نظامى ببينند، مسلح شوند و در جهاد شركت كنند.

همچنين در اين آيات، دستورهايى در باره آموزش نظامى، مذاكره در جنگ، غنايم جنگى، مقابله به مثل، برخورد با اسراى‌

[١]- سوره نساء( ٤)، آيه ٩٥.

[٢]- مجلسى، محمدباقر، بحار الانوار، ج ٥٤، ص ١٣٨.