استفتائات - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٥٧٥

داخل وقت نماز است و شك دارد نمازش را خوانده يا نه كه در واقع ممكن است آن ظرف نجس باشد و اين فرد نيز نمازش را خوانده باشد و تكليفى نداشته باشد.

احكام واقعى: احكامى كه در واقع و حقيقت امر، شارع مقدّس آنها را وضع كرده است. اين اصطلاح در مقابل احكام ظاهرى به كار برده مى‌شود.

احوط: مطابق با احتياط.

اخبار از حس: خبر دادن و آگاه نمودن به واسطه حس كردن، مثل اين كه چيز ديدنى را خودش ببيند و از آن خبر دهد و ديگران را آگاه نمايد و يا چيز شنيدنى را خودش بشنود و از آن خبر دهد، به خلاف اخبار از حدس كه با حدس زدن مطلبى از آن خبر مى‌دهد و يا اخبار از روى بيّنه كه به واسطه گفتن دو نفر عادل به چيزى پى مى‌برد و از آن خبر مى‌دهد.

اخفات: آرام و آهسته خواندن قرائت نماز.

اخفات در نماز ظهر و عصر، بر مرد و زن واجب است.

ادا:

١- به جا آوردن واجب در وقت معيّنى كه براى آن تعيين شده است، مانند خواندن نماز صبح در بين طلوع فجر و طلوع آفتاب. در مقابل آن «قضا» قرار دارد كه انجام دادن واجب در خارج وقت معيّن شده براى آن است.

٢- پرداختن دَينى كه بر عهده انسان است، مثل اداى خمس، اداى كفّاره، اداى قرض و ....

ادنى الحلّ: نزديك‌ترين نقطه خارج از حرم به حرم كه در برخى از موارد از آن جا احرام بسته مى‌شود.

اذان اعلام: اذانى كه به وسيله آن از داخل شدن وقت نماز خبر داده مى‌شود.

اذكار و اقوال (در نماز): ذكرها و كلماتى است كه در نماز گفته مى‌شود. اذكار و اقوال، در مقابل افعال نماز، مثل ركوع و سجده به كار برده مى‌شود.

اذن: اجازه قبل از عمل.

اذن صريح: اجازه‌اى كه به آن تصريح شده و آشكار و روشن باشد.

اذن فحوى‌: اذن و اجازه‌اى كه صريح نباشد و از قرائن و شواهد به دست آيد.

ارباح مكاسب: هرگونه منافع و درآمدى كه از طريق كسب و تجارت و يا كارها و حرفه‌هاى گوناگون عايد انسان شود.

ارتداد: از دين برگشتن، كافر شدن پس از مسلمانى.

ارتفاع قيمت: بالا رفتن قيمت.

ارتكاز: بودن و جا گرفتن چيزى در ذهن.

ارتماس: فرو بردن در آب.

اركان: ركن‌ها؛ اركان نماز: واجباتى در نماز كه كم و زياد شدن آنها چه عمدى باشد و چه سهوى، موجب بطلان نماز مى‌گردد.

از شمول ... قاصر است: ... را شامل نمى‌شود.

ازاله نجاست: برطرف كردن نجاست.