انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ٤٢ - كرامت و فضيلت انسان

رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ‌)[١] اين احتمال با معناى آيه مناسب‌تر است؛ چرا كه غرض از آيه مورد بحث بيان ويژگى‌هايى است كه خداوند به خاطر آن آدمى را تكريم نموده و بر بسيارى از موجودات اين عالم برترى داده است؛ موجودات مزبور- تا آنجا كه ما سراغ داريم- حيوان و جن هستند؛ و اما درباره ملائكه بايد گفت از آنجا كه موجوداتى مادى نبوده و تحت نظام حاكم بر عالم ماده قرار ندارند نمى‌توان آنها را نيز مشمول آيه دانست. ازاين‌رو معناى آيه چنين خواهد بود كه ما بنى‌آدم را بر بسيارى از مخلوقات خود كه حيوان و جن هستند برترى داديم؛ اما ديگر موجودات (ملائكه) كه در مقابل كلمه «كثير» (بسيار) قرار دارند، خارج از محل گفتارند؛ زيرا آنها موجوداتى نورى و غيرمادى بوده و در نظام جارى اين عالم نمى‌گنجند؛ بنابراين آيه شريفه هرچند در باره انسان است؛ ولى انسان را از اين نظر مورد بحث قرار مى‌دهد كه يكى از موجودات عالم مادى بوده كه خداوند او را به نعمت‌هايى نفسى و اضافى تكريم كرده است.[٢]

در جمع‌بندى ابعاد احسن بودن آفرينش انسان مى‌توان گفت كه هر دو بُعد جسمى و روانى انسان داراى ويژگى‌هاى انحصارى است كه وجود انسانى را در مقايسه با ديگر موجودات برترى داده است. مفسران نيز هر كدام، به يك ويژگى يا ويژگى‌هاى يك بُعد از وجود آدمى توجه داشته‌اند؛ ازاين‌رو شاهد تنوع ديدگاه‌ها در تبيين نمودهاى احسن بودن آفرينش انسان هستيم و اختلافى نيز بين ديدگاه‌ها وجود ندارد.

[١]. انعام: ٣٨.

[٢]. الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٣، ص ١٥٨.