انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ١٢٥ - انسان
در روايات اهل سنت آمده است كه وقتى آيه (فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ) دوبار به ترتيب در آيات ٧٤ و ٩٦ سوره واقعه نازل شد، پيامبر فرمودند: «اولى را ذكر ركوع و دومى را ذكر سجدهها قرار بدهيد».
در روايات شيعه نيز از امام صادق (ع) نقل شده است كه ذكر ركوع «سبحان ربى العظيم» و ذكر سجده «سبحان ربى الأعلى» است و يكبار گفتن آن واجب و سهبار آن مستحب است. چنان كه در روايات شيعه و اهل سنّت آمده است ذكرهاى ياد شده خاص ركوع و سجده هستند و هرچند كه «بحمده» در آنان حذف شده است، ولى روايات مقبول ديگرى دلالت بر وجود اين تعبير در اذكار ركوع و سجده دارند. اگر چه كافى بودن مطلق تسبيح يا ذكر نيز بعيد نيست، ولى شرط احتياط اقتضا دارد كه ذكرهاى ياد شده، سهبار به همراه بحمده گفته شوند.[١]
«المساجد» به اعضاى هفتگانه بدن انسانى كه در حالت سجده با زمين ارتباط دارند اطلاق مىشود كه عبارتند از: پيشانى، بينى، كف دو دست، دو زانو و پاها؛[٢] اين واژه در آيه (وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً)[٣] به همين معنا بهكار رفته است.
معناشناسانى چون فراء و زجاج، مقصود از مساجد را شش عضو از اعضاى بدن آدمى هنگام سجده مىدانند، جز بينى. از نظر راوندى نيز در
[١]. زبدة البيان، ج ١، ص ١٢٧.
[٢]. القاموس الفقهي، ص ١٦٧.
[٣]. جن: ١٨.