انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ٤٧ - الف - عملكرد برتر

دريافت كه هرآنچه در دنيا هست، ابزارى براى اين آزمون تلقى مى‌شود؛ ازاين‌رو دنيا به انواع استعدادها، نعمت‌ها و زينت‌ها تجهيز شده است تا آدمى در بهره‌ورى از آنها آزموده شود.

در اين ميان تعامل انسان با دنيا، با توجه به نوع اختيار و انتخاب انسان، از دو حال خارج نيست؛ يا مسير شكر را برمى‌گزيند، يا كفر را كه آيه (إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً):[١] «ما راه هدايت را به او نمايانديم، يا سپاس‌گزار خواهد بود و يا ناسپاس». به اين نكته تصريح دارد. البته در هر دو حالت، بايد توجه داشت كه تمكين طبيعت از عملكرد انسانى، همگى به لطف و تسخير خداوند بوده و خدا بر تمام هستى كه انسان جزئى از آن است، سيطره و احاطه كامل دارد و شايسته است كه انسان مطابق نظام احسن هستى، داراى عملكردى احسن باشد؛[٢] هرچند درهرصورت رفتار او زير ذره‌بين الهى بوده و مطابق آن، پاداش داده خواهد شد: (وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزى‌ كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌):[٣] «و خدا آسمان‌ها و زمين را به حقّ آفريده است و تا هركس به موجب آنچه به‌دست آورده پاداش يابد و آنان مورد ستم قرار نخواهند گرفت».

دوم. آزمون، ابزار نه هدف: فعل‌هاى «لِيَبلُوَكُم» و «لِنَبْلُوَهُمْ» در آيات ياد شده از ماده «بلاء و ابتلاء» بوده و به معناى آزمايش هستند؛ آزمايش‌هاى الهى براى كشف حال و پى‌بردن به وضع درونى و روحى و

[١]. انسان: ٣.

[٢]. تفسير من وحى القرآن، ج ١٢، ص ١٩؛ فى ظلال القرآن، ج ٤، ص ١٨٥٨.

[٣]. جاثيه: ٢٢.