انسان در تراز قرآن - راد، على - الصفحة ٧٦ - راه خدايى
كلمه «مستقيم» هم به معناى هر چيزى است كه بخواهد روى پاى خود بايستد، و بتواند بدون اينكه به چيزى تكيه كند بر كنترل و تعادل خود و متعلقات خود مسلط باشد؛ مانند انسانِ ايستادهاى كه بر امور خود مسلط است؛ در نتيجه، برگشت معناى مستقيم به چيزى است كه وضعش تغيير و تخلفپذير نباشد؛ پس صراط مستقيم يعنى صراطى كه در هدايت مردم و رساندنشان به سوى غايت و مقصدشان، تخلف نكند؛ همچنان كه خداى تعالى در آيه شريفه: (فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَ فَضْلٍ وَ يَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً)[١] راهى را كه هرگز در هدايت رهرو خود تخلف ننموده و دائماً بر حال خود باقى است، صراط مستقيم ناميده است؛ همچنين در آيه (فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ* وَ هذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً)[٢] طريقه مستقيم خود را غيرقابل تخلف معرفى كرده، و نيز در آيه (قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ* إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ
[١]. نساء: ١٧٥:« و امّا كسانى كه به خدا گرويدند و به او تمسك جستند، بهزودى[ خدا] آنان را در جوار رحمت و فضلى از جانب خويش درآورد، و ايشان را به سوى خود، به راهى راست هدايت كند».
[٢]. انعام: ١٢٥ و ١٢٦:« پس كسى را كه خدا بخواهد هدايت نمايد، دلش را به پذيرش اسلام مىگشايد؛ و هركه را بخواهد گمراه كند، دلش را سخت تنگ مىگرداند؛ چنانكه گويى به زحمت در آسمان بالا مىرود؛ اين گونه، خدا پليدى را بر كسانى كه ايمان نمىآورند قرار مىدهد؛ و راه راست پروردگارت همين است.